Türkiye’de geçici koruma kapsamındaki yabancılar için sağlık hizmetlerinde uzun süredir uygulanan ücretsiz model 1 Ocak 2026’dan itibaren değişiyor. Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle muayene ve ilaçlarda katılım payı alınması zorunlu hale getirildi.
Karar, özellikle son yıllarda artan sağlık harcamaları ve bütçe tartışmalarının gölgesinde gündeme gelince, hem sosyal yardımların kapsamı hem de yabancıların sağlık erişimi konusunda yeni bir tartışma kapısı açtı.
Ücretsiz Sağlık Modelinin Sonuna Gelindi
Mevcut uygulamada geçici koruma altındaki yabancılar, temel sağlık hizmetleri ile ilaçları herhangi bir ödeme yapmadan alabiliyordu. Yeni düzenleme, SGK’nin genel sağlık sigortalıları için uyguladığı katılım payının aynı şekilde bu gruba da yansıtılacağını belirtiyor.
Katılım payından elde edilecek gelirlerin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’na (SYDTF) aktarılacak olması, devletin sağlık finansman yükünü yeniden dengeleme çabasının bir parçası olarak görülüyor. Sağlık politikalarındaki bu yön değişikliği, kamuoyunda “yeni normal” tartışmalarını şimdiden başlatmış durumda.
Ödeme Gücü Olmayanlara İade Mekanizması
Resmi Gazete’de yer alan değişiklikte, ödeme gücü olmayan geçici korunanlara özel bir mekanizma tanımlandı. Buna göre, ödeme gücü bulunmadığı tespit edilen kişiler yaptıkları katılım payı ödemelerini talep etmeleri halinde sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarından geri alabilecek.
Bu iade sistemi, özellikle gelir düzeyi çok düşük olanlar için bir güvenlik alanı oluşturuyor. Yine de başvuruların nasıl değerlendirileceği ve denetim süreçlerinin nasıl işleyeceği şimdiden merak konusu haline gelmiş durumda.
Sağlık Hizmeti Bedelleri SYDTF’den Karşılanacak
Yeni düzenlemeye göre, geçici korunanların sağlık hizmeti karşılığında oluşan bedel, Sağlık Bakanlığı kontrolünde SYDTF tarafından üçer aylık dönemlerle ödenecek. Bu ödeme daha önce AFAD’ın sorumluluğundaydı.
Bakanlığın süreçte daha fazla yetki kazanması, sağlık hizmetlerindeki kontrol mekanizmasını güçlendiren bir adım olarak yorumlanıyor. Aynı zamanda fonların nasıl kullanılacağı ve hangi kriterlerle harcanacağı konusunda daha sıkı bir takip süreci bekleniyor.
Özel Hastanelere Başvuru Şartları Daraltıldı
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, özel sağlık kuruluşlarına başvuru şartlarında yapılan değişiklik oldu. Önceki sistemde geçici korunanlar acil ve zorunlu haller dışında özel hastanelere doğrudan başvuramıyordu. Yeni düzenleme bu sınırı daha da daralttı.
Artık ödeme gücü olmayan geçici korunanların özel sağlık kuruluşlarına doğrudan başvuru yapması tamamen yasaklandı. Bu değişiklik, özel sağlık sektörünün yükünü hafifletirken, ödeme gücü olanlarla olmayanlar arasındaki ayrımı daha belirgin hale getiriyor.
Hizmet Bedellerine Üst Sınır ve Aşı İstisnası
Yönetmelik, sağlık hizmeti karşılığında ödenecek tutarların SGK’nin belirlediği birim fiyatlarını geçemeyeceğini açıkça belirtiyor. Böylece hem kamu bütçesinin kontrolü korunuyor hem de sağlık sunucularının keyfi fiyatlandırmalar yapmasının önüne geçiliyor.
Aşılar bu kapsamın dışında tutulurken, ödeme gücü olmayanlara SGK tarafından karşılanmayan hiçbir sağlık hizmetinin verilemeyeceği hükmü getirildi. Bu madde, sağlık hizmetinin kapsamı konusunda yeni sınırlar çiziyor ve uygulamada çeşitli tartışmaları beraberinde getirecek gibi görünüyor.
Yeni Dönemin Toplumsal ve İnsani Yansıması
Bu değişiklik, hem sağlık sisteminin mali yükünü hem de toplumdaki yabancı nüfusa yönelik tartışmaları etkileyen bir karar niteliği taşıyor. Ekonomik koşulların ağırlaştığı bir dönemde sağlık hizmetlerinde ödeme kuralının değişmesi, insanların gündelik hayatında doğrudan etkisini hissettirecek.
Bir yandan kamu bütçesinin sürdürülebilirliği tartışılırken, diğer yandan sağlık hizmetinin bir insan hakkı olduğu gerçeği gündemin merkezine yeniden dönüyor. Karar, bu iki çizgi arasında sıkışan büyük bir toplumsal dengeyi işaret ediyor.