Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK), vergi denetim süreçlerinde yeni bir dönemi başlatmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda geliştirilen yapay zeka destekli Bilinç Platformu sayesinde mükellefler, vergi denetimine tabi tutulmadan önce vergisel risklerini görebilecek ve olası sorunlara karşı önceden önlem alma fırsatı bulacak.
Bu yıl içerisinde devreye alınması planlanan platformla birlikte vergi idaresi ile mükellefler arasındaki iletişimin daha şeffaf, rehberlik odaklı ve önleyici bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor. Sistem, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek mükelleflerin risklerini önceden fark etmelerini sağlayacak dijital bir mekanizma sunacak.
Vergisel riskler doğrudan mükelleflerle paylaşılacak
Vergi Denetim Kurulu tarafından geliştirilen Bilinç Platformu, web tabanlı bir uygulama olarak hizmet verecek. Sistem üzerinden mükelleflerin VDK tarafından tespit edilen vergisel riskleri kendileriyle doğrudan paylaşılacak.
Bu sayede mükellefler, herhangi bir inceleme, denetim ya da ceza süreci başlamadan önce riskli görülen işlemlerini değerlendirme imkanı elde edecek. Amaç, sorunları denetim aşamasına gelmeden önce tespit ederek gönüllü uyumu artırmak ve vergiye ilişkin farkındalığı yükseltmek olarak gösteriliyor.
150'den fazla analiz ve yapay zeka destekli senaryo kullanılacak
Platformun ilk aşamasında 150'nin üzerinde kural bazlı vergi analizi devreye alınacak. Bunun yanında vergisel konulara yönelik makine öğrenmesi modelleri ve yapay zeka destekli senaryolar da sistem içerisinde kullanılacak.
Oluşturulan algoritmalar sayesinde mükelleflerin risk durumları sayısal skorlarla gösterilecek. Böylece değerlendirmelerin daha objektif, ölçülebilir ve veri temelli yapılması sağlanacak.
Yüksek risk taşıyan mükelleflere rehberlik yapılacak
Sistem yalnızca risk tespiti yapmakla kalmayacak, aynı zamanda risklerin azaltılmasına yönelik yönlendirmeler de sunacak. Risk puanının yüksek çıktığı alanlarda mükelleflere sistem üzerinden bilgilendirme ve rehberlik sağlanması planlanıyor.
Vergi Denetim Kurulu, mükelleflerin olası hatalarını önceden görerek gerekli düzeltmeleri yapabilmesini amaçlıyor. Böylece denetim ve ceza süreçlerine gerek kalmadan sorunların giderilmesi hedefleniyor.
Kayıt dışılıkla mücadelede yeni dijital dönem
Platforma, Vergi Denetim Kurulu tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de entegre edilecek. Bu sistem kapsamında parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak.
Yetkililer, söz konusu entegrasyonla kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir dijital denetim katmanının oluşturulacağını belirtiyor. Böylece vergi kayıplarının azaltılması ve mali şeffaflığın artırılması amaçlanıyor.
Karşı taraf riski de görülebilecek
Bilinç Platformu'nun dikkat çeken özelliklerinden biri de "karşı taraf riski" uygulaması olacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin verileri doğrultusunda mükelleflerin ticari ilişki içerisinde bulunduğu kişi ve firmalardan kaynaklanan riskler de sistemde yer alacak.
Bu uygulama sayesinde mükellefler yalnızca kendi işlemlerine ilişkin riskleri değil, iş yaptıkları kişi ve şirketlerden doğabilecek vergisel riskleri de önceden görebilecek. Özellikle sahte belge kullanımı ve riskli ticari ilişkilerin tespitinde sistemin önemli rol üstlenmesi bekleniyor.
Vergi müfettişleri dijital rehberlik sağlayabilecek
Platform üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışmaları yürütülebilecek. Bu kapsamda vergi müfettişleri görevlendirilerek mükelleflere risk alanları konusunda destek verilmesi planlanıyor.
Vergi Denetim Kurulu'nun yürüttüğü birçok gözetim ve bilgilendirme faaliyetinin de yeni sistemle birlikte dijital ortama taşınması hedefleniyor. Böylece hem mükelleflerin bilgiye erişimi kolaylaşacak hem de süreçler daha hızlı ilerleyecek.
Şimşek: Denetim öncesi bilinçlendirme anlayışını benimsiyoruz
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni sistemin temelinde "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışının bulunduğunu söyledi.
Şimşek, mükelleflerin vergisel bilinç düzeyini yükseltmeyi ve haklarını korumayı amaçladıklarını belirterek, vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacaklarını ifade etti. Yeni sistem sayesinde hem denetim maliyetlerinin azaltılması hem de mükelleflerin daha hızlı ve erişilebilir hizmet almasının hedeflendiğini vurguladı.
Vergi denetiminde yeni model
Vergi Denetim Kurulu tarafından geliştirilen Bilinç Platformu, vergi denetimlerinde önleyici ve rehberlik temelli yeni bir yaklaşımın başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Yapay zeka destekli analizler, risk skorlamaları, karşı taraf risk değerlendirmeleri ve dijital rehberlik hizmetleriyle birlikte vergi sisteminde daha şeffaf ve proaktif bir yapının oluşturulması amaçlanıyor.
Bu yıl içerisinde kullanıma açılması planlanan platformun, vergi uyumunun artırılması ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir araç olması bekleniyor.