Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 19 Eylül 2025 ile sona eren haftaya ilişkin verileri, yurt içi yerleşiklerin döviz mevduatlarında kayda değer bir yükseliş olduğunu ortaya koydu. Bir önceki hafta 201 milyar 554,08 milyon dolar olan toplam döviz mevduatı, 203 milyar 710,51 milyon dolara ulaştı. Bu artış, hem bireylerin hem de şirketlerin dövize ilgisinin sürdüğünü gösteriyor.
Verilere göre, bireysel yatırımcıların döviz hesaplarında 713,75 milyon dolarlık artış yaşandı ve toplam tutar 125 milyar 303,66 milyon dolara çıktı. Tüzel kişilerin döviz mevduatları ise çok daha hızlı artış göstererek 1 milyar 442,69 milyon dolar yükseldi ve 78 milyar 406,86 milyon dolara ulaştı. Bu tablo, özellikle şirketlerin kur hareketlerine karşı pozisyon aldığını işaret ediyor.
Parite Etkisinden Arındırılmış Döviz Mevduatları
Merkez Bankası’nın açıkladığı parite etkisinden arındırılmış verilere bakıldığında, toplam yabancı para mevduatlarında 1 milyar 217 milyon dolarlık bir artış dikkat çekiyor. Bu hesaplama, kur dalgalanmalarından kaynaklanan etkilerin dışarıda bırakılmasıyla yapılan gerçek değişimi ortaya koyuyor.
Buna göre gerçek kişilerin döviz mevduatları 76,40 milyon dolar azaldı. Tüzel kişilerin hesapları ise 1 milyar 293,99 milyon dolar yükseldi. Yani bireyler kısmen dövizden çıkış yaparken, şirketler güçlü bir şekilde dövize yöneldi. Bu durum, piyasadaki döviz hareketliliğinin büyük oranda tüzel kişilerin hamlelerinden kaynaklandığını gösteriyor.
Bireysel Yatırımcıların Döviz Eğilimleri
Gerçek kişilerin döviz mevduatlarında sınırlı da olsa bir gerileme yaşanması dikkat çekici. Bu durum, özellikle TL mevduat faizlerinin artması ve Merkez Bankası’nın sıkı para politikası adımlarıyla bağlantılı olabilir. Yatırımcıların bir kısmı, yüksek getiri sağlayan TL ürünlerine yönelerek dövizden çıkış yapmayı tercih etmiş görünüyor.
Ancak toplam büyüklük göz önünde bulundurulduğunda bireysel yatırımcıların hâlâ dövizi güvenli liman olarak gördüğü anlaşılıyor. Küresel piyasalardaki belirsizlikler, jeopolitik riskler ve enflasyon beklentileri bireylerin dövizden tamamen uzaklaşmalarını engelliyor. Bu nedenle bireysel döviz hesapları, uzun vadede yüksek hacimlerini korumaya devam ediyor.
Şirketlerin Dövize Talebindeki Yükseliş
Tüzel kişilerin döviz mevduatlarındaki artışın boyutu, şirketlerin dış ticaret ve finansal yükümlülükleri açısından önemli ipuçları veriyor. 1 milyar 293,99 milyon dolarlık artış, şirketlerin ithalat ödemeleri, dış borç servisleri veya kur riskine karşı hedge amaçlı pozisyon almalarıyla açıklanabilir.
Ayrıca küresel emtia fiyatlarındaki oynaklık ve enerji maliyetlerindeki artış, firmaların döviz talebini yükselten diğer etkenler arasında yer alıyor. Şirketlerin dövize yönelmesi, kısa vadede piyasada kur üzerinde baskı oluşturabilecek unsurlar arasında değerlendirilebilir.
Döviz Mevduatlarındaki Artış Ne Anlama Geliyor?
Son açıklanan veriler, Türkiye’de döviz mevduatlarının yönünü belirleyen iki önemli aktör olduğunu ortaya koyuyor: bireyler ve şirketler. Bireyler kısmi çıkış yaparken, şirketlerin güçlü talebi toplam rakamları yukarı çekiyor. Bu tablo, finansal istikrar ve kur beklentileri açısından kritik bir döneme işaret ediyor.
Önümüzdeki haftalarda Merkez Bankası’nın faiz politikası, küresel piyasalardaki gelişmeler ve yerel döviz talebi, hem bireylerin hem de şirketlerin kararlarını etkilemeye devam edecek. Döviz mevduatlarının 200 milyar dolar seviyesinin üzerinde kalması, ekonomide dövize olan bağımlılığın hâlâ güçlü olduğunu ortaya koyuyor.