Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı son veriler, süt sektöründe dikkat çekici bir tabloya işaret etti. Ticari süt işletmeleri tarafından toplanan inek sütü miktarı, ekim ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 3,2 oranında azaldı. Bu gerileme, üretici maliyetleri ve hayvancılıkta yaşanan yapısal sorunların sektöre yansımaya devam ettiğini gösterdi.
Buna karşın, yılın ilk 10 ayını kapsayan Ocak–Ekim döneminde süt ve süt ürünleri üretiminde farklı bir denge oluştu. Toplanan süt miktarında belirgin bir artış görülmezken, birçok işlenmiş süt ürününde üretimin yükselmesi dikkat çekti.
Ekim Ayında Toplanan Süt Azaldı
TÜİK verilerine göre, ticari süt işletmelerince toplanan inek sütü miktarı ekim ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3,2 geriledi. Bu düşüş, özellikle çiğ süt arzında yaşanan sıkışmanın bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Aylık bazda ise sınırlı bir toparlanma söz konusu. Eylül ayında 892 bin 886 ton olan toplanan süt miktarı, ekimde yüzde 0,3 artışla 895 bin 834 tona yükseldi. Uzmanlara göre bu artış, mevsimsel dalgalanmanın etkisiyle geçici bir dengeyi yansıtıyor.
İşlenmiş Ürünlerde Farklı Bir Tablo Var
Ekim ayı verileri, süt ürünleri üretiminde ürün bazlı ayrışmayı net biçimde ortaya koydu. Bir önceki yılın aynı ayına göre inek peyniri üretimi yüzde 0,8 artarken, ayran ve kefir üretiminde yüzde 8,4’lük güçlü bir yükseliş kaydedildi.
Yoğurt üretimi de ekim ayında yüzde 5,8 artış gösterdi. Buna karşılık içme sütü üretimi yüzde 6,4 azalırken, tereyağı ve sadeyağ üretimi yüzde 0,8 oranında geriledi. Bu tablo, tüketici tercihlerinin ve sanayi kullanımının yön değiştirdiğine işaret ediyor.
10 Aylık Dönemde Üretim Artışı Dikkat Çekti
Ocak–Ekim dönemine bakıldığında ise süt ürünlerinde genel olarak daha olumlu bir görünüm öne çıkıyor. Aynı dönemde inek peyniri üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5 arttı. Ayran ve kefir üretimindeki artış yüzde 8,8 ile en dikkat çeken kalemlerden biri oldu.
Yoğurt üretimi yüzde 5,0 artarken, içme sütü üretimi yüzde 5,9 yükseldi. Tereyağı ve sadeyağ üretimi ise yüzde 7,9’luk artışla öne çıktı. Bu veriler, çiğ süt arzındaki dalgalanmaya rağmen sanayi tarafında üretimin sürdürülebildiğini gösteriyor.
İçme Sütünde Aylık Gerileme
Ekim ayında içme sütü üretiminde yaşanan düşüş dikkat çekti. Eylül ayında 138 bin 726 ton olan içme sütü üretimi, ekimde yüzde 2,1 azalarak 135 bin 746 ton seviyesine indi. Bu gerileme, hem talep koşulları hem de üretici-sanayici dengesine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
Sektör temsilcileri, içme sütündeki dalgalanmanın fiyat baskısı ve tüketici alışkanlıklarındaki değişimle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Özellikle yüksek gıda enflasyonu ortamında, hanehalkının daha uzun raf ömrüne sahip veya daha ekonomik ürünlere yöneldiği ifade ediliyor.
Sektör İçin Ne Anlama Geliyor?
Ortaya çıkan tablo, süt sektöründe arz ve işleme kapasitesi arasındaki dengenin giderek daha kritik hale geldiğini gösteriyor. Çiğ süt toplamada yaşanan düşüş, uzun vadede üretim sürdürülebilirliği açısından risk oluştururken, işlenmiş ürünlerdeki artış sanayinin mevcut stok ve kapasiteyle üretimi sürdürdüğüne işaret ediyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde süt üretiminin seyri, yem maliyetleri, üretici fiyatları ve destek politikalarıyla doğrudan bağlantılı olacak. TÜİK verileri, sektörün alarm vermediğini ancak kırılganlığın arttığını net biçimde ortaya koyuyor.