Stanford Üniversitesi tarafından yayımlanan ve Covid-19 aşılarının küresel etkisini mercek altına alan yeni bir araştırma, aşıların hayat kurtarma oranının ilk tahminlerden çok daha sınırlı olduğunu ortaya koydu. Bilimsel hakemli dergi JAMA Health Forum'da yayımlanan çalışmaya göre, 2020 ile 2024 yılları arasında dünya çapında uygulanan her 5 bin 400 doz aşı, yalnızca bir ölümü engelledi.
Bu bulgu, pandeminin en yoğun dönemlerinde aşıların etkinliğine dair yapılan ilk ve daha iyimser projeksiyonlarla belirgin bir tezat oluşturuyor. Araştırma, aşıların şüphesiz milyonlarca hayat kurtardığını teyit etse de, bu etkinin ölçeğini yeniden tartışmaya açarak önemli bir bilimsel veri sunuyor.
İlk Tahminlerle Arasında Büyük Fark Var: Aşılar Kaç Hayat Kurtardı?
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, kurtarılan toplam hayat sayısına ilişkin. Stanford Üniversitesi'nin analizine göre, Covid-19 aşıları dünya genelinde toplamda yaklaşık 2,5 milyon insanın hayatını kaybetmesini önledi. Bu rakam, tek başına önemli bir başarıyı ifade etse de, önceki çalışmalarla kıyaslandığında oldukça mütevazı kalıyor.
Daha önce yayımlanan bazı etkili modelleme çalışmaları, aşıların yalnızca ilk yıl içinde dahi 20 milyona yakın hayat kurtardığını öne sürmüştü. Stanford'un yeni araştırması ise bu ilk tahminlerin aşırı iyimser olabileceğini ve gerçek dünya verilerinin daha farklı bir tabloya işaret ettiğini gösteriyor. Bu durum, salgın yönetimi ve halk sağlığı stratejilerinin gelecekte daha dikkatli planlanması gerektiğine işaret ediyor.
Koruma En Çok Kimde Etkili Oldu? 60 Yaş Üstü Vurgusu
Stanford Üniversitesi'nden ünlü epidemiyolog Dr. John P. A. Ioannidis'in liderliğinde yürütülen çalışma, aşıların kimleri daha çok koruduğuna dair net veriler de sunuyor. Araştırmaya göre, aşılar sayesinde kurtarılan hayatların ezici bir çoğunluğu, yani yüzde 90'ı, 60 yaş ve üzerindeki bireylerden oluşuyor. Bu veri, aşılamada yaşlı ve kronik hastalığı olan gruplara öncelik verilmesinin ne kadar doğru bir strateji olduğunu kanıtlıyor.
Ayrıca, önlenen ölümlerin yüzde 82'sinin, kişilere henüz Covid-19 teşhisi konulmadan, yani koruyucu amaçla yapılan aşılar sayesinde gerçekleştiği belirtildi. Bu bulgu, aşılamanın tedavi edici değil, önleyici bir sağlık müdahalesi olarak önemini bir kez daha teyit ediyor.
Araştırma, Aşı Karşıtı Komplo Teorilerini de Çürütüyor
Çalışma, yalnızca aşıların beklenenden daha düşük etkisini ortaya koymakla kalmıyor, aynı zamanda aşı karşıtı çevrelerin yaydığı abartılı ve bilim dışı iddiaları da çürütüyor. Araştırma, "aşılar yüzünden milyonlarca insan öldü" şeklindeki komplo teorilerinin hiçbir bilimsel temelinin olmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Dr. Ioannidis, raporunda ilginç bir politik eleştiriye de yer veriyor. Özellikle genç ve sağlıklı bireylere yönelik uygulanan zorunlu aşılama politikalarının, kaynakların ve ilginin en çok korunmaya muhtaç olan yaşlı nüfustan uzaklaşmasına neden olabildiğini belirtiyor. Bu durumun, aşıların genel etkinliğini düşürmüş olabileceğini vurguluyor. Resmi verilere göre, pandemi boyunca 7 milyondan fazla insan hayatını kaybederken, Stanford'un araştırması aşıların bu sayıyı düşürdüğünü ancak bu etkinin sanılandan daha sınırlı olduğunu bilimsel bir temelde ortaya koyuyor.