Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan için erken emeklilik alternatifleri gündemdeki yerini korurken, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından fiili hizmet süresi zammına ilişkin önemli bir adım atıldı. Ağır ve riskli işlerde çalışanları kapsayan yıpranma payı uygulamasının kapsamı genişletildi.
Yeni düzenleme ile birlikte daha fazla meslek grubunun fiili hizmet süresi zammından yararlanması sağlanırken, bu alanlarda çalışanların emeklilik yaşının erkene çekilmesinin önü açıldı.
Fiili hizmet süresi zammı nedir?
Fiili hizmet süresi zammı, kamuoyunda “yıpranma payı” olarak bilinen ve insan sağlığı açısından risk taşıyan işlerde çalışanlara tanınan özel bir sosyal güvenlik hakkı olarak uygulanıyor. SGK mevzuatında yer alan bu düzenleme kapsamında, fiilen çalışılan sürelere ilave prim günleri ekleniyor.
Uygulama doğrultusunda her 12 aylık fiili çalışma karşılığında sigortalılık süresine 60, 90 ya da 180 gün ekleniyor. Böylece çalışanlar hem prim gün sayısını daha kısa sürede tamamlayabiliyor hem de emeklilik yaşını erkene çekebiliyor.
Yer altı işçilerine en yüksek avantaj
Yıpranma payının en yüksek oranda uygulandığı meslek gruplarının başında yer altı maden işçileri geliyor. Yer altında geçirilen her 360 gün karşılığında sigortalılık süresine 180 gün ilave ediliyor.
Bu uygulama sayesinde maden işçileri, diğer çalışanlara kıyasla çok daha erken emeklilik hakkı elde edebiliyor. Yer altı çalışmasının sağlık üzerindeki ağır etkileri, bu ayrıcalığın temel gerekçesi olarak öne çıkıyor.
Emeklilik yaşı 5 ila 8 yıl erkene çekilebiliyor
Normal koşullarda bir çalışanın yıllık prim günü 360 gün olarak hesaplanırken, fiili hizmet süresi zammı uygulanan iş kollarında bu süre daha yüksek yazılıyor. Birikimli şekilde ilerleyen bu sistem, uzun vadede ciddi bir avantaj sağlıyor.
Uygulama sayesinde emeklilik yaşı genel olarak 5 yıla kadar öne çekilebiliyor. Çok ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar için ise bu süre 8 yıla kadar ulaşabiliyor.
Yıpranma payından kimler yararlanıyor?
Fiili hizmet süresi zammı birçok meslek grubunu kapsıyor. Sağlık sektöründe görev yapan çalışanlar yılda 60 gün yıpranma payı kazanırken, asit, cıva ve benzeri zararlı maddelere maruz kalan ağır sanayi çalışanları da bu haktan yararlanıyor.
Bunun yanı sıra;
Turkuaz basın kartına sahip gazeteciler
Yer altı maden işçileri
Askerler ve polisler
MİT personeli
Cezaevi infaz ve koruma memurları
İtfaiye personeli
fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki meslek grupları arasında yer alıyor.
2026’da kapsama girecek yeni meslekler
SGK’nin 2026 yılı itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemesiyle birlikte yıpranma payı kapsamı daha da genişletiliyor. Buna göre;
Çimento fabrikalarında çalışan işçiler
Alüminyum üretim tesislerinde görev yapanlar
Dökümhane çalışanları
Cam sanayi sektöründe çalışan işçiler
fiili hizmet süresi zammından yararlanarak daha erken emekli olabilecek.
EYT dışındaki çalışanlar için önemli alternatif
Fiili hizmet süresi zammının kapsamının genişletilmesi, EYT düzenlemesi dışında kalan çalışanlar için dikkat çeken bir alternatif olarak öne çıkıyor. Ağır ve riskli işlerde çalışan binlerce kişi, bu düzenleme sayesinde prim günlerini daha hızlı tamamlayarak emekliliğe daha erken ulaşma imkânı elde edecek.
Yeni uygulama, erken emeklilik beklentisi olan çalışanlar açısından sosyal güvenlik sisteminde önemli bir esneklik alanı oluşturuyor.