Yeni bir araştırma, insan yaşam süresinin sanılandan çok daha büyük bir bölümünün genetik faktörlere bağlı olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, yaşam süresinin yüzde 55’e kadar kalıtsal olabileceğini belirterek önceki tahminlerin önemli ölçüde üzerine çıkan sonuçlara ulaştı.
Genetik etkinin payı önceki tahminlerin üzerinde
Bilim dergisi Science’ta yayımlanan çalışmada, genlerin insan ömrü üzerindeki etkisinin daha önce öngörülenden yüksek olduğu vurgulandı. Uluslararası araştırma ekibi, ikiz çalışmaları verilerini ayrıntılı biçimde analiz ederek genetik katkının yüzde 55’e kadar çıkabildiğini tespit etti.
Bu oran, geçmişte yüzde 6 ile 33 arasında değişen tahminlerle kıyaslandığında dikkat çekici bir artışa işaret ediyor. Bulguların, uzun yaşamı takviyeler ve kişisel yöntemlerle “hacklemeyi” savunan çevrelerde tartışma yaratması bekleniyor.
Ölüm nedenleri ayrılınca tablo netleşti
Araştırmacılar, analizde ölümleri iki ana gruba ayırdı. Kazalar, çevresel riskler ve enfeksiyonlar gibi dış etkenlere bağlı ölümler ile yaşlanma, genetik mutasyonlar ve kronik hastalıklar gibi biyolojik nedenlere bağlı ölümler ayrı ayrı değerlendirildi.
Bu ayrım sayesinde genetik etkinin özellikle biyolojik nedenlere bağlı ölümlerde daha belirgin hale geldiği görüldü. Böylece genlerin yaşam süresi üzerindeki gerçek etkisi daha net ölçülebildi.
“Bu oran tesadüf değil”
Çalışmanın başyazarı Ben Shenhar, elde edilen sonucun rastlantısal olmadığını belirtti. Shenhar, “İnsanlarda pek çok özellik için kalıtım oranı zaten yüzde 50 civarında çıkıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmacılara göre uzun yaşayan bireylerde, kronik hastalıklara karşı daha koruyucu gen varyantları daha sık görülüyor. Ancak tek bir “uzun ömür geni” bulunmadığı, genlerin karmaşık biçimde birlikte çalıştığı vurgulanıyor.
Yaşam tarzı etkisini koruyor
Çalışmaya dışarıdan katkı sunan uzmanlar, genlerin güçlü rolüne rağmen yaşam tarzının hâlâ belirleyici olduğuna dikkat çekti. Uzmanlara göre genetik yapı, yaşam süresi için bir potansiyel aralık çiziyor; beslenme, egzersiz ve günlük alışkanlıklar ise bu aralığın neresinde yaşanacağını belirliyor.
Araştırma, Weizmann Institute of Science bünyesinde yürütülen bir ekibin öncülüğünde gerçekleştirildi. Bulgular, bilim dünyasında genetik ve uzun yaşam ilişkisine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.