İstanbul Ticaret Odası, kentteki perakende fiyatlara ilişkin kasım ayı verilerini duyurdu. İTO’nun hesapladığı Tüketici Fiyat İndeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,19 arttı. Böylece İstanbul’da yıllık perakende enflasyonu yüzde 38,28’e ulaştı.
Açıklama, özellikle büyük şehirlerde hissedilen hayat pahalılığının arka planını bir kez daha görünür kıldı. Veriler, fiyat hareketlerindeki yavaşlamanın henüz güçlü bir rahatlama yaratmadığını da sezdiriyor.
Kasım Ayının Fiyat Haritası: Hangi Kalemler Öne Çıktı?
İTO’nun detaylarına bakıldığında kasım ayında fiyatların en çok hangi alanlarda yükseldiği net biçimde görülüyor. Alkollü içecekler ve tütün yüzde 2,59 ile artışın başını çekti. Bu grubu yüzde 2,30 ile konut ve yüzde 1,69 ile sağlık izledi.
Öte yandan ulaştırma fiyatlarında yüzde 0,03’lük küçük bir gerileme kaydedildi. Giyim ve ayakkabı ise mevsimsel hareketliliğin etkisiyle yüzde 1,55 arttı. Kentte yaşayanlar için bu kalemler günlük hayatın en hızlı hissedilen bölümleri olduğu için fiyat değişimleri daha görünür hale geliyor.
Yıllık Enflasyonun Seyri: Bir Önceki Aya Göre Değişim
İstanbul’da yıllık enflasyon bir önceki ay yüzde 40,84 olarak açıklanmıştı. Kasım verileri, yıllık artışın yüzde 38,28’e gerilediğini gösteriyor. Aylık tarafta ise ekim ayında yüzde 3,31 olan artış oranının kasımda belirgin şekilde yavaşlaması dikkat çekti.
Bu tablo, fiyat baskılarının bir miktar hız kestiğine işaret etse de, kentte yaşayanların temel ihtiyaçlara erişiminde hissedilir bir rahatlamanın henüz oluşmadığını söylemek kolay değil. Yıllık artış oranı halen birçok hanenin bütçesinde büyük bir baskı anlamına geliyor.
Toptan Fiyatlar da Arttı: Etki Zinciri Devam Ediyor
İTO, toptan eşya fiyatları endeksinin de kasım ayında yüzde 1,51 yükseldiğini duyurdu. Yıllık artış ise yüzde 31,23 oldu. Toptan fiyatlarındaki hareket, perakende fiyatların gelecekte nasıl şekilleneceğine dair bir işaret niteliği taşıyor.
Ekonomistler, toptan seviyesinde yaşanan her artışın belirli bir gecikmeyle tüketici fiyatlarına yansıdığına dikkat çekiyor. Bu nedenle kasım verileri, özellikle gıda ve günlük tüketim ürünlerinde önümüzdeki aylarda yeni fiyat ayarlamalarının kapıda olduğuna işaret ediyor.
Fiyat Artışlarının Vatandaş Üzerindeki Etkisi
İstanbul gibi milyonların yaşadığı bir kentte enflasyon yalnızca teknik bir veri olmaktan çıkıyor. Kira, ulaşım, temel gıda ve sağlık gibi alanlardaki her artış, özellikle orta ve alt gelir gruplarının yaşam kalitesini doğrudan etkiliyor.
Birçok hane, zorunlu harcamaların toplam bütçe içindeki payının artması nedeniyle günlük yaşam alışkanlıklarını değiştirmek zorunda kalıyor. Küçük artışlar bile ay sonunda kalan bütçenin seyrini belirlediği için, aylık enflasyon rakamları artık her kesimin yakın takibinde.
Uzmanlardan İlk Değerlendirme: ‘Kırılganlık Devam Ediyor’
Ekonomistler, kasım verilerinin fiyat artışlarının hız kesse bile kırılganlığın sürdüğünü gösterdiğini belirtiyor. İTO’nun açıkladığı verilerin, özellikle enerji, kira ve ulaştırma gibi kalemlerde kalıcı bir düşüş sinyali vermediğine dikkat çekiliyor.
Bir ekonomist, “Aylık artışların düşük gelmesi olumlu ancak yıllık enflasyon hala yüksek. İstanbul’daki fiyat hareketleri Türkiye genelindeki eğilimi çoğu zaman önce gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.