Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yabancı para kredilerde aylık büyüme sınırını yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürdü. Sıkılaşma adımları kapsamında alınan kararın finansal istikrarı korumayı amaçladığı belirtilirken, reel sektör temsilcileri uygulamayı “finansmana erişimin daha da zorlaşması” olarak değerlendiriyor.
Kararın ardından hem TL ticari kredi faizlerinde artış dikkat çekti hem de yabancı para kredilerinde gerileme yaşandı. İş dünyası temsilcileri, mevcut koşullarda üretim ve ihracatın baskı altında kalabileceği uyarısında bulunuyor.
TL kredi faizleri yüzde 47’nin üzerine çıktı
31 Ocak’ta devreye alınan kısıtlamaların ardından TL cinsi ticari kredi faizlerinde hızlı yükseliş kaydedildi. 16 Ocak’ta yüzde 40,10 seviyesinde olan oranlar, kısa sürede yüzde 47,13’e çıktı.
Sektör temsilcileri, gerçek maliyetin yüzde 50’nin üzerine ulaştığını savunuyor. Yüksek faiz ortamında kârlılığın azaldığını belirten iş dünyası, finansman yükünün şirket bilançolarını zorladığını ifade ediyor.
Yabancı para kredi hacminde gerileme
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 6 Şubat itibarıyla yabancı para kredilerinde 348,3 milyon dolarlık gerileme yaşandı. Sektör kaynakları, yüzde 0,5’lik büyüme sınırının bankaların kredi verme iştahını ciddi biçimde azalttığını belirtiyor.
Bankacılık çevrelerinde, söz konusu sınırın uygulamada “neredeyse hiç kredi kullandırmama” anlamına gelebileceği yorumları yapılıyor. Bu durumun özellikle ihracatçı firmalar açısından ek baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.
Sanayi temsilcilerinden eleştiri
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Hazır Giyim ve Konfeksiyon Sanayi Meclisi Başkanı Şeref Fayat, ihracatçının nakit ihtiyacının yüksek olduğu bir dönemde getirilen kısıtlamaların arzı baskılayabileceğini söyledi. Fayat, TL krediye erişimin zorlaşması ve döviz kredide de sınır getirilmesinin firmaları çıkmaza sürükleyebileceğini belirtti.
Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği (KASAD) Başkanı Alican Duran ise iki yıldır kur baskısı nedeniyle ihracatçıların kayıp yaşadığını ifade etti. Duran, yüksek TL faiz oranlarının mevcut kârlılık düzeyiyle sürdürülebilir olmadığını savundu.
Arz ve enflasyon dengesi tartışması
Karar, para politikası ile reel sektör arasındaki denge tartışmasını da yeniden gündeme taşıdı. TCMB sıkılaşma adımlarını finansal istikrar ve enflasyonla mücadele çerçevesinde atarken, sanayi kesimi finansmana erişimin daralmasının üretim ve istihdam üzerinde baskı oluşturabileceğini dile getiriyor.
Ekonomistler, kredi büyümesindeki yavaşlamanın iç talebi sınırlayabileceğini ancak arz tarafında daralma riskinin de yakından izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde kredi hacmi ve faiz oranlarındaki seyir, hem enflasyon hem de üretim dengesi açısından kritik önem taşıyacak.