Türkiye'de bazı ilçelerin il statüsü kazanmasına yönelik tartışmalar yeniden gündeme geldi. Nüfus, ekonomik gelişmişlik, ulaşım ağı ve kamu hizmetlerine erişim gibi kriterleri karşılayan ilçeler arasında 24 yerleşim yeri öne çıkarken, il sayısının 82'ye çıkarılıp çıkarılmayacağı merak konusu oldu.
Ancak şu an için herhangi bir ilçenin il yapılmasına ilişkin yürürlüğe girmiş resmi bir düzenleme bulunmuyor. Buna rağmen çeşitli dönemlerde yapılan değerlendirmelerde bazı ilçelerin il olmaya aday gösterildiği biliniyor.
İl olmak için hangi şartlar aranıyor?
Bir ilçenin il statüsü kazanabilmesi için çeşitli kriterleri karşılaması gerekiyor.
Kamuoyunda sıkça dile getirilen kriterler arasında ilçenin nüfusunun 100 binin üzerinde olması ve mevcut il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunması yer alıyor. Bunun yanında ekonomik yapı, kamu hizmetlerinin kapasitesi, ulaşım altyapısı ve bölgesel ihtiyaçlar da değerlendirmeye alınıyor.
İl statüsü verilmesi ise yalnızca bu kriterlerin karşılanmasıyla değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılacak yasal düzenlemeyle mümkün olabiliyor.
24 ilçe öne çıkıyor
Kamuoyunda il olması beklenen ilçeler arasında Türkiye'nin farklı bölgelerinden 24 ilçe bulunuyor.
Bu ilçeler nüfus büyüklükleri ve bölgesel önemleri nedeniyle zaman zaman il adayı olarak gündeme geliyor.
Doğu ve Güneydoğu'dan dikkat çeken adaylar
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yer alan bazı ilçeler, nüfusları ve bölgesel merkez olma özellikleriyle öne çıkıyor.
Hakkari'nin Yüksekova ilçesi 121 bin 314 nüfusa sahip bulunurken, Mardin'in Midyat ilçesinin nüfusu 125 bin 791 olarak kaydediliyor.
Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesi 132 bin 36, Adıyaman'ın Kahta ilçesi ise 136 bin 769 nüfusuyla dikkat çekiyor.
Şırnak'ın Cizre ilçesi 166 bin 290, Van'ın Erciş ilçesi 170 bin 209 ve Şanlıurfa'nın Siverek ilçesi ise 277 bin 399 nüfusa sahip.
İç Anadolu'dan Polatlı ve Ereğli öne çıkıyor
Ankara'nın Polatlı ilçesi 131 bin 894 nüfusuyla il adayları arasında gösteriliyor.
Konya'nın Ereğli ilçesi ise 158 bin 10 kişilik nüfusuyla bölgenin önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Karadeniz ve Marmara'da güçlü adaylar bulunuyor
Ordu'nun Ünye ilçesi 135 bin 914 nüfusa sahipken, Zonguldak'ın Ereğli ilçesinde yaklaşık 173 bin kişi yaşıyor.
Marmara Bölgesi'nde ise Kırklareli'nin Lüleburgaz ilçesi 157 bin 136, Balıkesir'in Bandırma ilçesi 169 bin 476 ve Edremit ilçesi 176 bin 251 nüfusa ulaşıyor.
Bursa'nın İnegöl ilçesi 306 bin 4, Tekirdağ'ın Çorlu ilçesi ise 306 bin 939 kişilik nüfusuyla listenin en kalabalık ilçeleri arasında yer alıyor.
Akdeniz Bölgesi'nde nüfuslarıyla dikkat çekiyorlar
Akdeniz Bölgesi'nde yer alan bazı ilçeler nüfus büyüklükleri nedeniyle il adayları arasında sıkça anılıyor.
Hatay'ın İskenderun ilçesi 228 bin 149 nüfusa sahip bulunurken, Antalya'nın Manavgat ilçesi 266 bin 480, Alanya ilçesi ise 371 bin 547 nüfusuyla dikkat çekiyor.
Mersin'in Tarsus ilçesi 358 bin 510 kişilik nüfusuyla Türkiye'nin en büyük ilçeleri arasında yer alıyor.
Ege Bölgesi'nden üç önemli ilçe listede
Aydın'ın Nazilli ilçesi 162 bin 156, Muğla'nın Fethiye ilçesi 187 bin 332 nüfusa sahip.
Bu ilçeler hem turizm hem de ekonomik faaliyetler açısından bulundukları bölgelerin önemli merkezleri arasında gösteriliyor.
İl sayısında değişiklik için yasal düzenleme gerekiyor
Uzmanlar, nüfus kriterlerini karşılamanın tek başına il olmak için yeterli olmadığını vurguluyor.
Yeni bir ilin kurulabilmesi için TBMM'nin yasal düzenleme yapması ve ilgili idari süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle adı geçen ilçeler il olmaya aday gösterilse de şu an için il sayısının artırılmasına yönelik resmileşmiş bir karar bulunmuyor.
Türkiye'de il olması beklenen 24 ilçe
İl adayları arasında öne çıkan ilçeler şunlar:
-
Yüksekova (Hakkari)
-
Midyat (Mardin)
-
Polatlı (Ankara)
-
Elbistan (Kahramanmaraş)
-
Kahta (Adıyaman)
-
Kozan (Adana)
-
Ünye (Ordu)
-
Ergani (Diyarbakır)
-
Ereğli (Konya)
-
Lüleburgaz (Kırklareli)
-
Nazilli (Aydın)
-
Cizre (Şırnak)
-
Bandırma (Balıkesir)
-
Erciş (Van)
-
Ereğli (Zonguldak)
-
Edremit (Balıkesir)
-
Fethiye (Muğla)
-
İskenderun (Hatay)
-
Manavgat (Antalya)
-
Siverek (Şanlıurfa)
-
İnegöl (Bursa)
-
Çorlu (Tekirdağ)
-
Tarsus (Mersin)
-
Alanya (Antalya)
Bu ilçelerin il statüsü kazanıp kazanmayacağı ise ilerleyen dönemde yapılabilecek yasal düzenlemelere bağlı olacak.