Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinde düzenlenen “Cumhurbaşkanına hakaret” suçunun yürürlükten kaldırılması amacıyla kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Teklif, Cumhuriyet Halk Partisi tarafından hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na iletildi ve ilgili komisyona sevk edildi.
Teklifte, 2024 yılı içinde TCK 299-301 maddeleri kapsamında 9 bin 986 kamu davası açıldığı, bunların 1.779’unda mahkûmiyet kararı verildiği belirtildi. Adalet Bakanlığı istatistiklerine göre ise aynı maddeler kapsamında 56 bin 459 dosyada şüpheli kaydı bulunduğu, 2024 yılında 25 bin 33 dosyanın açıldığı ifade edildi.
“Eşitlik ilkesine aykırılık” vurgusu
Teklifin gerekçesinde, Cumhurbaşkanına hakaret suçunun Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir düzenleme olarak yer almasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunuldu. Düzenlemenin ihdas edilme gerekçesinin, makamın saygınlığının ve tarafsızlığının korunması olduğu hatırlatıldı.
Ancak 2017 anayasa değişikliğiyle birlikte “partili cumhurbaşkanlığı” sistemine geçildiği ve bu durumun tarafsızlık kavramıyla bağdaşmadığı ileri sürüldü. Gerekçede, 2017 referandumunun ardından ilgili maddeden açılan soruşturma ve davalarda ciddi artış yaşandığı, on binlerce dosyada binlerce mahkûmiyet kararı verildiği ifade edildi.
Uluslararası örnekler hatırlatıldı
Teklif metninde Avrupa ülkelerindeki uygulamalara da atıf yapıldı. Avrupa Konseyi üyesi birçok ülkede devlet başkanına hakaret suçunun ya yürürlükten kaldırıldığı ya da fiilen uygulanmadığı belirtildi.
Macaristan ve Çekya’da ilgili suçun kaldırıldığı, Avusturya’da uzun yıllardır uygulanmadığı, Hollanda’da ise 1960’tan bu yana fiili olarak işletilmediği örnekleri verildi. İspanya, Romanya, Portekiz ve Belçika’da da benzer bir uygulama bulunduğu ifade edildi.
AİHS ve Anayasa vurgusu
Teklifte, TCK 299’un Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesinde düzenlenen ifade özgürlüğüne ve Anayasa’nın 26. ile 90. maddelerine aykırı olduğu savunuldu. Sivil toplum kuruluşları, gazeteciler ve akademisyenlerin de maddenin kaldırılması yönünde çağrılar yaptığı belirtildi.
Kanun teklifinin yasalaşabilmesi için önce ilgili komisyonda görüşülmesi, ardından Genel Kurul’da kabul edilmesi gerekiyor. Meclis’teki görüşmeler ve siyasi partilerin tutumu, teklifin akıbetini belirleyecek.