İran, İsrail'in düzenlediği saldırıya misilleme olarak Hürmüz Boğazı’nı geçici olarak kapattı. Dünya petrolünün üçte birinin geçtiği bu stratejik güzergâhın kapanması, enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine ve küresel ticarette derin tedirginliğe yol açtı. 14 Haziran 2025 itibarıyla petrol fiyatları son beş ayın zirvesini test etti.
Hürmüz Boğazı neden bu kadar kritik?
Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, günde 17-20 milyon varil petrolün sevk edildiği hayati bir enerji geçidi. Bu petrolün büyük kısmı Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine giderken, Avrupa’nın doğalgaz tedarikinde de önemli bir paya sahip. Katar ve BAE çıkışlı LNG sevkiyatının da %20’si buradan geçiyor.
Petrol fiyatları rekor kırdı mı?
İran’ın boğazı kapatma kararı sonrası brent tipi petrol, gün içinde %7’den fazla artarak 73,58 dolara yükseldi. Bu, son beş ayın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi. Uzmanlar, geçişlerin tamamen durması halinde fiyatların kısa sürede 100 doları aşabileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel ticaret nasıl etkilenecek?
Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) ile Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bölgede askeri hareketliliğin artabileceğine ve ticari gemilerin risk altında olduğuna dikkat çekti. Hürmüz Boğazı’ndaki olası uzun süreli kapanma, küresel deniz taşımacılığında zincirleme aksamalara yol açabilir.
İran ne kadar ileri gidebilir?
Uzmanlara göre İran’ın bu kararı uzun vadede sürdürebilmesi zor. Zira İran’ın petrol ihracatının neredeyse tamamı aynı geçiş hattına bağlı. Ayrıca en büyük müşterisi olan Çin’in enerji ithalatı da bu boğaz üzerinden sağlanıyor. Yani İran, kendi ekonomik damarını da zorluyor.
Stratejik endişeler büyüyor
Küresel Risk Yönetimi Araştırma Başkanı Arne Lohmann Rasmussen, durumu şöyle özetliyor: “Petrol piyasası şu anda en kötü senaryoyu fiyatlıyor. Hürmüz’ün kapanması, dünya genelinde petrol akışının %20’sini kesintiye uğratabilir. Bu sadece enerji değil, jeopolitik bir krizdir.”
İsrail-İran hattındaki gerilim tırmanırken, enerji fiyatları, ticaret hatları ve küresel dengeler her an değişebilir. Gözler şimdi diplomatik adımlarda ve askeri hareketlilikte.