Orta Doğu’daki gerilim ve petrol fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle uygulanan eşel mobil sisteminde motorin için ayrılan ÖTV payı tamamen kullanıldı. Motorinde litre başına 13,90 liralık vergi desteğinin sona ermesiyle bundan sonraki olası fiyat artışlarının doğrudan pompaya yansıması bekleniyor.
Motorinde destek sınırına ulaşıldı
Eşel mobil sistemi kapsamında akaryakıta gelmesi gereken zamlar, Özel Tüketim Vergisi’nden feragat edilerek tüketiciye yansıtılmıyordu. Motorinde litre başına uygulanabilen 13,90 liralık ÖTV payının tamamının kullanılmasıyla destek alanı kalmadı.
Bu nedenle uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundan kaynaklanacak yeni maliyet artışlarının motorin fiyatına doğrudan eklenmesi bekleniyor. Benzinde ise sistemin devam edebilmesi için sınırlı bir vergi marjı bulunuyor.
Benzinde 4,23 liralık marj kaldı
Benzinde litre başına 14,82 liraya kadar kullanılabilen ÖTV payının 10,59 liralık bölümünden feragat edildi. Buna göre benzinde olası zamları karşılamak için 4,23 liralık ÖTV alanı kaldı.
Bu marj tüketilene kadar benzine gelecek bazı fiyat artışlarının pompaya yansıtılmadan vergi indirimiyle karşılanabileceği belirtiliyor. Söz konusu payın da tamamen kullanılması halinde benzindeki yeni zamlar doğrudan satış fiyatına eklenecek.
Depo başına yüzlerce liralık avantaj sağlandı
Motorinde litre başına 13,90 liralık destek, 50 litrelik bir depo için yaklaşık 695 liralık avantaj oluşturdu. Benzinde ise litre başına 10,59 liralık ÖTV feragati sayesinde aynı büyüklükteki depoda yaklaşık 529 liralık tasarruf sağlandı.
Eşel mobil sistemi uygulanmamış olsaydı motorinin litresinin 100 liraya, benzinin litresinin ise 80 liraya yaklaşabileceği hesaplandı. Sistemle birlikte küresel fiyat artışlarının tüketiciye yansıması sınırlandırıldı.
ÖTV feragatinin 600 milyar liraya ulaşması bekleniyor
Hazine ve Maliye Bakanlığının Mart 2025’ten bu yana uyguladığı sistem kapsamında yaklaşık 250 milyar liralık ÖTV gelirinden vazgeçildiği belirtildi. Küresel piyasalardaki dalgalanmanın sürmesi halinde bu tutarın yıl sonunda 600 milyar liraya ulaşabileceği öngörülüyor.
Petrol fiyatlarındaki her 1 dolarlık artışın Türkiye ekonomisine yaklaşık 400 milyon dolarlık ek yük oluşturduğu ifade ediliyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin endişeler, enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Eşel mobil sistemi nasıl çalışıyor
Eşel mobil sistemi, petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansımasını önlemeyi amaçlıyor. Akaryakıta gelmesi gereken zam kadar tutar, devletin tahsil ettiği ÖTV’den düşülüyor.
Bu yöntemle fiyat artışları vergi gelirinden feragat edilerek karşılanıyor ve pompa fiyatları belirli bir süre sabit tutulabiliyor. Ancak kullanılabilecek ÖTV payı tükendiğinde yeni maliyet artışları doğrudan tüketiciye yansıyor.