Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyatlarını değerlendirdi. Bayraktar’ın açıklamasına göre, ekimde markette takip edilen 36 ürünün 22’sinde fiyat artışı yaşanırken 14 üründe fiyatlar geriledi. Fiyatı en fazla artan ürün markette patates, üreticide ise kabak oldu. En büyük fiyat düşüşü ise hem üreticide hem de markette yeşil fasulyede gerçekleşti.
Bayraktar, ziraat odaları aracılığıyla toplanan girdi fiyat verilerine değinerek, ekim ayında 20.20 kompoze gübresinin yüzde 0,7, amonyum sülfatın yüzde 0,4, DAP gübresinin yüzde 0,3 ve ÜRE gübresinin yüzde 1 oranında azaldığını, amonyum nitrat gübresinin ise yüzde 0,8 yükseldiğini bildirdi. Mazot fiyatı aylık bazda yüzde 1,9, yıllık bazda ise yüzde 30,4 arttı. Aynı dönemde besi yemi fiyatı yüzde 1,3, süt yemi fiyatı ise yüzde 1,1 oranında yükseldi.
Patates Fiyatı 4,8 Kat Arttı
Ekim ayında üretici ve market fiyatları arasındaki farkın en fazla patateste görüldüğünü belirten Bayraktar, “Patatesin üretici ve market fiyatı arasındaki fark yüzde 382,9’a ulaştı” dedi. Üreticide 5 lira 25 kuruş olan patatesin markette 25 lira 35 kuruşa satıldığını açıkladı. Patatesteki fiyat farkını yüzde 284,1 ile kuru soğan, yüzde 242,1 ile marul ve yüzde 229,5 ile maydanoz izledi.
Bayraktar, “Kuru soğan üreticide 4 lira 92 kuruşken markette 18 lira 90 kuruşa satıldı. Marul 17 lira 17 kuruştan 58 lira 73 kuruşa, maydanoz 5 lira 17 kuruştan 17 lira 2 kuruşa yükseldi” ifadelerini kullandı. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 32,9’luk oranla patates olurken, onu yüzde 30,3 ile kuru soğan, yüzde 24,4 ile domates ve yüzde 12,2 ile yeşil soğan takip etti.
Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 21,9’luk oranla yeşil fasulye oldu. Yeşil fasulyedeki düşüşü yüzde 16,6 ile limon, yüzde 15,7 ile sivri biber ve yüzde 8,8 ile kuru kayısı izledi.
Üreticide Kabak Başta, Yeşil Fasulye Düşüşte
Üretici fiyatlarında ise ekim ayında 28 ürünün 15’inde artış, 10’unda düşüş, 3’ünde ise değişim olmadı. En çok fiyat artışı yüzde 69,2 ile kabakta görüldü. Kabaktaki artışı yüzde 50,3 ile domates, yüzde 25 ile Antep fıstığı ve yüzde 19,9 ile patates takip etti. En büyük düşüş ise yüzde 28,4 ile yeşil fasulyede yaşandı. Onu yüzde 15,2 ile fındık, yüzde 13,8 ile salatalık ve yüzde 13,6 ile kuru incir izledi.
Bayraktar, kabak, domates ve patlıcan fiyatlarındaki artışın tarla sezonunun bitip seraya geçilmesinden kaynaklandığını belirtti. Antep fıstığında ise hem “ürünün yok yılı” olması hem de kuraklığın etkisiyle fiyat artışı yaşandığını söyledi. Patates fiyatlarındaki artışın, kuraklıktan etkilenen kışlık hasat ve depo maliyetlerindeki yükselişten kaynaklandığını vurguladı.
Gıda Fiyatlarını Etkileyen Faktörler
Bayraktar, limon fiyatlarının depolarda ürün kalmaması ve arz azalışı nedeniyle yükseldiğini, taze fasulyede ise bazı bölgelerde devam eden hasatların arz fazlası oluşturduğunu ifade etti. Fındıkta, zirai don nedeniyle düşük rekolte yaşanmasına rağmen ihracatçı ve fabrika fiyat baskısı sonucu üretici fiyatlarında düşüş görüldü.
Salatalıkta seradaki üretim artışı fiyatları aşağı çekerken, kuru incirde ihracatın geç başlaması nedeniyle talep azaldı. Bayraktar, tarımda girdi maliyetlerinin hâlâ yüksek seyrettiğini ve üreticinin bu koşullarda sürdürülebilir üretim yapmasının zorlaştığını belirterek, üretici ile market fiyat farkının azaltılması gerektiğine dikkat çekti.