Anayasa Mahkemesi, engellilik oranı yüzde 90’ın altında olan kişilerin ÖTV muafiyetinden yalnızca aracı özel tertibatla bizzat kullanmaları şartıyla yararlanabileceğini öngören düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Karar, 9 ay sonra yürürlüğe girecek ve milyonlarca engelliyi doğrudan etkileyecek.
Ne olmuştu?
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7. maddesindeki düzenleme, yüzde 90’ın altında engelli raporuna sahip bireylerin ÖTV istisnasından yalnızca aracı kendileri kullanacaklarsa, yani özel tertibatla donatıp bizzat sürmeleri halinde faydalanmalarını öngörüyordu.
Bu kural, Antalya 2. Vergi Mahkemesi tarafından Anayasa’ya aykırı bulundu ve iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvuruldu. Başvuruda, düzenlemenin sosyal devlet ilkesiyle, eşitlik prensibiyle ve engelli haklarına dair uluslararası sözleşmelerle çeliştiği savunuldu.
AYM ne karar verdi?
Başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi, ilgili kuralın eşitlik ilkesine aykırı olduğuna hükmetti. Kararda şu gerekçelere yer verildi:
Engelliliği nedeniyle sürücü belgesi alamayan bireylerin, aracı kendileri kullanamayacak olmaları sebebiyle ÖTV muafiyetinden tamamen dışlanması, orantısız bir ayrımcılığa neden oluyor.
Söz konusu durum, engel durumundan bağımsız olarak bireyler arasında haksız bir farklı muamele oluşturuyor.
Bu gerekçelerle AYM, düzenlemeyi iptal etti ve kararın 9 ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetti.
Kimleri kapsıyor?
Karar, özellikle şu kişileri ilgilendiriyor:
Engellilik oranı %90’ın altında olup, sürücü belgesi alamayacak durumda olanlar
Aracı kullanamayacak durumda olsa da, aile üyeleri veya bakıcılar tarafından taşınması gereken bireyler
Engel durumu nedeniyle özel tertibatlı araç dahi kullanamayanlar
Bu bireyler, karar yürürlüğe girdikten sonra aracı kendileri kullanma şartı olmaksızın ÖTV muafiyetinden faydalanabilecek.
Kararın etkileri ne olacak?
Kararın ardından, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’nın yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Engellilik oranı %90’ın altında olan bireyler için de ÖTV istisnası genişletilecek, böylece daha kapsayıcı bir uygulama hayata geçecek.
Öte yandan otomotiv sektöründe de etkileri olacak bu karar, özellikle aile bireylerinin engelli yakınları adına araç alımında daha rahat bir yasal zemin oluşturacak.
Sosyal devlet anlayışı güçleniyor
Anayasa Mahkemesi’nin kararı, Türkiye'de engelli hakları konusunda önemli bir eşitlik adımı olarak değerlendiriliyor. Sadece araç kullanabilen değil, kullanamayan engellilerin de ulaşım hakkından adil şekilde faydalanması, sosyal devlet ilkesi açısından dikkat çekici bir gelişme.
Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek ve o tarihten itibaren ÖTV istisnasında "bizzat sürme" zorunluluğu ortadan kalkacak.