Avrupa Birliği (AB), resmi internet sitesinde yayımladığı “2025 Aktüel Durum” başlıklı genişleme raporunda, Türkiye’nin AB üyelik sürecinin durdurulduğunu açıkladı. Raporda, Balkan ülkelerini de kapsayan yeni genişleme stratejisine yer verilirken, Türkiye’nin adaylık statüsünün fiilen askıya alındığı ve AB haritasında “kırmızıya alınan tek ülke” olarak gösterildiği dikkat çekti.
AB, Türkiye ile 2005 yılında başlayan katılım müzakerelerinin durdurulmasına gerekçe olarak “demokrasi, ifade özgürlüğü ve hukuk alanlarında yaşanan gerileme”yi gösterdi. Açıklamada, Türkiye’nin Avrupa değerleriyle uyumlu reformları yerine getirmediği ve temel haklar konusunda ilerleme kaydedemediği vurgulandı.
“İfade Özgürlüğü ve Hukukta Gerileme” Uyarısı
AB’nin açıklamasında, Türkiye’nin mevcut siyasi atmosferine yönelik sert eleştiriler yer aldı. Özellikle ifade özgürlüğü konusunda kullanılan “Bir Avrupa demokrasisinde eleştirmenlerin, akademisyenlerin siyasi zulme uğraması kabul edilemez” ifadesi dikkat çekti.
Birlik, Türk Ceza Kanunu’ndaki bazı maddelerin “tartışmalı ve demokratik değerlere aykırı” olduğunu belirterek, bu hükümlerin kaldırılması veya değiştirilmesi gerektiğini kaydetti. AB yetkilileri, Türkiye’nin demokrasi, yargı bağımsızlığı ve temel haklar alanlarında ciddi gerileme yaşadığını ifade etti.
Raporda ayrıca, “Yargı reformu, yolsuzlukla mücadele, kadınlar, çocuklar ve sendikalar için daha güçlü haklar sağlanmalı” çağrısı yapıldı. AB, bu alanlardaki eksikliklerin Türkiye’nin üyelik sürecinin ilerlemesini imkânsız hale getirdiğini belirtti.
“AB’den Uzaklaşıyor” Mesajı
Raporun dikkat çeken bölümlerinden birinde, Türkiye’nin 2016 yılından bu yana AB’den “giderek uzaklaştığı” belirtildi. Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
“Türkiye’nin AB’den uzaklaşması; demokrasi, hukukun üstünlüğü, temel haklar ve yargı bağımsızlığı alanında ciddi gerilemeler yaşanması nedeniyle başka fasılların açılması söz konusu değildir.”
AB, buna rağmen Türkiye’nin “ayrı bir stratejik partner olarak tutulmasının faydalı olacağı” görüşünü paylaştı. Bu ifade, Ankara’nın aday ülke statüsünün fiilen sonlanmasına rağmen, AB ile ticaret, enerji ve göç yönetimi gibi alanlarda stratejik işbirliğinin sürdürüleceği anlamına geliyor.
AB Genişleme Haritası: Balkanlar İlerliyor, Türkiye Geride Kaldı
AB’nin yeni genişleme planına göre, Sırbistan ve Karadağ üyelik sürecinde en ileri aşamada bulunuyor. Kuzey Makedonya ve Arnavutluk, bazı AB üyelerinin vetosu nedeniyle henüz müzakerelere başlayamadı. Bosna-Hersek ve Kosova ise potansiyel aday ülkeler olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca, Ukrayna ve Gürcistan ile müzakerelerin geçtiğimiz yıl başlatıldığı hatırlatıldı. Buna karşın, Türkiye’nin bu süreçte “dondurulan tek ülke” olması, AB’nin genişleme stratejisinde Ankara’nın artık öncelikli bir aday olarak görülmediğini ortaya koydu.
Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?
Uzmanlara göre bu açıklama, Türkiye’nin AB ile tam üyelik müzakerelerinin fiilen sonlandırılması anlamına geliyor. Ankara’nın önümüzdeki dönemde ilişkilerini “stratejik ortaklık” ekseninde sürdürmesi bekleniyor.
AB kaynakları, Türkiye’nin Gümrük Birliği güncellemesi, enerji işbirliği ve göç yönetimi gibi alanlarda masada kalacağını ancak üyelik hedefinin uzun süreli olarak rafa kaldırıldığını belirtiyor.