Bilim dünyası, Güneş Sistemi’nden geçen üçüncü yıldızlararası cisim olan 3I/ATLAS kuyrukluyıldızı üzerine yoğunlaştı. NASA ve ESA’ya ait en güçlü teleskoplar –Hubble, SPHEREx, JWST ve TESS– ortak gözlemler yaparak cismin olağan dışı özelliklerini ortaya çıkardı.
Beklenenden erken “uyanış”
3I/ATLAS, 1 Temmuz 2025’te keşfedildi. Ancak TESS verileri cismin aslında Mayıs ayında, Jüpiter yörüngesinin ötesinde (yaklaşık 6 astronomik birim uzaklıkta) aktif hale geldiğini gösterdi. Bu mesafe, kuyrukluyıldızların genellikle etkinleştiği 5 AU sınırının oldukça üzerinde. Yani 3I/ATLAS, bilim insanlarını şaşırtacak şekilde beklenenden erken “uyanışa” geçti.
Karbondioksit açısından sıra dışı zenginlik
TESS’in ipuçlarını, Ağustos ayında SPHEREx ve JWST doğruladı. Ölçümler, kuyrukluyıldızın karbondioksit açısından olağanüstü zengin bir atmosfere sahip olduğunu ortaya koydu. JWST verilerine göre suya oranla karbondioksit miktarı 8’e 1 seviyesinde çıktı. Bu oran, bugüne dek bir kuyrukluyıldızda tespit edilen en yüksek değerlerden biri oldu.
Hubble Teleskobu’nun yaptığı ölçümler cismin çekirdeğinin yaklaşık 2,8 kilometre çapında olduğunu gösterirken, SPHEREx verileri etrafında 23 kilometrelik bir gaz bulutu bulunduğunu ortaya koydu. Bilim insanlarına göre bu durum, cismin oluştuğu ortamın farklılığından veya çekirdeğindeki buzların yapısından kaynaklanıyor olabilir.
Kritik tarihler: 29 Ekim ve Mart 2026
Kuyrukluyıldız, 29 Ekim’de Güneş’e en yakın noktasına ulaşacak. Ancak bu sırada Dünya açısından Güneş’in arkasında kalacağı için gözlemler sınırlı olacak. Buna karşın Mars yörüngesindeki araçların görüntü yakalaması mümkün olabilir.
Asıl heyecan verici gelişme ise sonrasında yaşanacak. 3I/ATLAS, Güneş’i geçtikten sonra Dünya’ya en yakın konumuna yaklaşacak ve ardından Güneş Sistemi’nden ayrılacak. Mart 2026’da Jüpiter yörüngesinde görev yapan Juno uzay aracıyla karşılaşma ihtimali de gündemde.
Bilim dünyası için yeni bir pencere
Bilim insanları, bu kısa gözlem fırsatını en verimli şekilde değerlendirmeye çalışıyor. 3I/ATLAS, yıldızlararası cisimler hakkında sahip olduğumuz bilgileri kökten değiştirebilecek nitelikte görülüyor. Şimdiye kadar yalnızca ʻOumuamua (1I/2017) ve Borisov (2I/2019) gözlemlenmişti. 3I/ATLAS ise farklı yapısı ve sıra dışı bileşimiyle bilimsel merakın odağı haline geldi.