Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, 2021-2024 yılları arasında gerçekleşen sıfır otomobil satışlarına ilişkin kapsamlı inceleme başlattı. Pandemi sonrası dönemde yaşanan araç tedarik sorunları ve çip krizi sırasında gündeme gelen ek ücret, elden ödeme ve zorunlu aksesuar iddiaları mercek altına alındı.
Vergi Denetim Kurulu, bu dönemde sıfır araç satın alan vatandaşlardan bilgi ve belge talep etmeye başladı. Gönderilen yazılarda araçların hangi bedelle alındığı, ödemenin nasıl yapıldığı, satış bedeli dışında ek ücret ödenip ödenmediği ve aksesuar ya da ek hizmet alımı yapılıp yapılmadığı soruluyor.
2021-2024 dönemi mercek altında
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, sıfır otomobil satışlarına yönelik incelemesini 2021-2024 yılları arasındaki işlemler için başlattı. Bu dönem, otomotiv piyasasında araç bulunurluğunun zorlaştığı, tedarik sorunlarının arttığı ve bazı satış uygulamalarının tartışma konusu olduğu yıllar olarak öne çıkmıştı.
Pandemi sonrası dönemde küresel çip krizi ve tedarik zinciri sorunları nedeniyle sıfır araç piyasasında yoğun talep oluşmuştu. Bu süreçte bazı bayilerde araç satış bedelinin dışında ek ödeme, aksesuar satışı veya farklı hizmet bedelleri alındığına ilişkin iddialar gündeme gelmişti.
Araç bedeli ve ödeme yöntemi soruluyor
Araç sahiplerine gönderilen yazılarda, satın alınan otomobilin hangi bedelle alındığına ilişkin ayrıntılı bilgi isteniyor. Vergi Denetim Kurulu, ödemenin hangi yöntemle yapıldığını ve satış bedeline ilişkin belgelerin sunulmasını talep ediyor.
Bu kapsamda vatandaşlardan banka dekontları, EFT ve havale kayıtları, kredi kartı slipleri, makbuzlar ve ödeme belgeleri isteniyor. Nakit ödeme yapılmışsa, bu ödemenin ne şekilde ve hangi tutarda gerçekleştirildiğine dair açıklama yapılması gerekiyor.
Satış bedeli dışındaki ödemeler araştırılıyor
İncelemenin en önemli başlıklarından birini, araç satış bedelinin dışında herhangi bir ek ödeme yapılıp yapılmadığı oluşturuyor. Vergi Denetim Kurulu, vatandaşlardan yalnızca fatura bedelini değil, araç alımı sırasında yapılan tüm ödemeleri açıklamalarını istiyor.
Bu yolla sıfır araç satışlarında kayıt dışı tahsilat yapılıp yapılmadığı araştırılıyor. Araç bedelinin resmi kayıtlarda farklı, fiili ödemede farklı olup olmadığına ilişkin belgeler ve beyanlar inceleme dosyalarına dahil edilecek.
Aksesuar ve ek hizmetler de inceleniyor
Vergi Denetim Kurulu, araç satışları sırasında sunulan ek aksesuar ve hizmetleri de mercek altına aldı. Boya koruma, park sensörü, navigasyon, yan basamak, rüzgarlık, paspas ve benzeri ürünler için yapılan ödemeler inceleme kapsamında değerlendiriliyor.
Araç sahiplerinden bu aksesuarların hangi firma tarafından satıldığı, ödemenin kime yapıldığı ve söz konusu işlem için fatura düzenlenip düzenlenmediği soruluyor. Ayrıca ürünlerin fiyatı ve ödeme belgelerinin de paylaşılması talep ediliyor.
Araç teslimindeki aksesuar durumu sorgulanıyor
İncelemede dikkat çeken başlıklardan biri de aksesuarların araca ne zaman takıldığı oldu. Başkanlık, araç teslim edilirken söz konusu aksesuarların araç üzerinde bulunup bulunmadığını öğrenmek istiyor.
Bunun yanında aksesuarların daha sonra servislerde takılıp takılmadığı da soruluyor. Böylece araç satış anında zorunlu ya da fiili bir ek hizmet satışı yapılıp yapılmadığı tespit edilmeye çalışılıyor.
Ek garanti ve sigorta ödemeleri de kapsamda
İnceleme yalnızca aksesuarlarla sınırlı tutulmadı. Araç satışına bağlı olarak alınan ek garanti, sigorta ve benzeri hizmetler için yapılan ödemeler de araştırılıyor.
Bu ödemelerin hangi tarihte, hangi yöntemle ve kime yapıldığına ilişkin belgeler talep ediliyor. Araç satış bedeli dışında kalan tüm ödemelerin açıklanması istenerek, satış sürecinin mali boyutu ayrıntılı biçimde inceleniyor.
Yaklaşık 4 milyon araç sahibini ilgilendiriyor
Türkiye’de 2021-2024 yılları arasında yaklaşık 4 milyon sıfır araç satışı gerçekleşti. Vergi Denetim Kurulu’nun başlattığı çalışma, bu dönemde sıfır araç satın alan çok sayıda kişiyi yakından ilgilendiriyor.
İnceleme kapsamında birçok araç sahibine yazı gönderildiği belirtiliyor. Vatandaşlardan araç alım sürecine ilişkin belgeleri toplaması ve istenen bilgileri süresi içinde ilgili birimlere iletmesi bekleniyor.
15 gün içinde yanıt verilmesi gerekiyor
Vergi Denetim Kurulu tarafından gönderilen bilgi taleplerine vatandaşların 15 gün içerisinde yanıt vermesi gerekiyor. Talep edilen bilgilerin imzalı dilekçe ile birlikte ilgili müfettişlik adresine gönderilmesi isteniyor.
Dilekçeye kimlik fotokopisi ve iletişim bilgilerinin eklenmesi gerekiyor. Araç sahiplerinin, talep edilen belgeleri eksiksiz hazırlayarak süresi içinde sunması önem taşıyor.
Eksik veya yanıltıcı beyana ceza uygulanacak
Vergi Denetim Kurulu’nun talep ettiği bilgilerin süresi içinde verilmemesi, eksik sunulması veya yanıltıcı beyanda bulunulması halinde özel usulsüzlük cezası uygulanacak. Bu nedenle araç sahiplerinin gönderilen yazıları dikkate alması gerekiyor.
İlk cezanın ardından mükelleflere yeniden süre tanınacağı bildirildi. İkinci kez bilgi verilmemesi veya eksik beyanda bulunulması durumunda ise cezanın iki katına çıkarılacağı ifade edildi.
Bayilerdeki ek ücret iddiaları aydınlatılacak
İncelemenin, özellikle sıfır araç satışlarında gündeme gelen elden ödeme ve zorunlu aksesuar iddialarını ortaya çıkarmayı amaçladığı değerlendiriliyor. Pandemi sonrası dönemde bazı araçların liste fiyatı üzerinden değil, ek ödeme veya aksesuar paketiyle satıldığı iddiaları uzun süre tartışılmıştı.
Vergi Denetim Kurulu’nun talep ettiği belgelerle, araç sahiplerinin fiilen ne kadar ödeme yaptığı tespit edilecek. Böylece resmi satış bedeli ile vatandaşın yaptığı toplam ödeme arasında fark olup olmadığı araştırılacak.
Araç sahipleri belgelerini kontrol etmeli
2021-2024 yılları arasında sıfır araç alan vatandaşların, araç alımına ilişkin banka dekontlarını, EFT ve havale kayıtlarını, kredi kartı sliplerini, makbuzlarını ve faturalarını kontrol etmesi gerekiyor. Aksesuar, ek garanti, sigorta veya benzeri hizmetler için yapılan ödemelere ilişkin belgeler de ayrı ayrı hazırlanmalı.
İnceleme yazısı alan araç sahiplerinin, verilen süre içinde doğru ve eksiksiz bilgi sunması önem taşıyor. Eksik belge, süresinde yanıt verilmemesi veya yanıltıcı beyan durumunda idari yaptırımla karşılaşılabileceği belirtiliyor.