Türkiye Büyük Millet Meclisi, milyonları ilgilendiren 10. Yargı Paketi’ni kabul etti. Yeni düzenleme, infaz sistemini baştan sona değiştirirken özellikle hasta, yaşlı, kadın ve çocuk hükümlülere yönelik evde infaz kolaylıklarıyla dikkat çekiyor. Ancak yasa sadece infaz indirimiyle sınırlı değil; kasten yaralama, tehdit ve alkollü araç kullanma gibi suçlarda da ceza artırımı getiriyor.
Yeni düzenleme, bir infaz hikayesinden doğdu. Geçtiğimiz yıl kronik hasta bir hükümlünün cezaevinde yaşamını yitirmesi, kamuoyunda ciddi bir tepkiye neden olmuştu. "Neden bu insanlar evde cezasını çekemiyor?" sorusu, hukuk çevrelerinde yankı buldu. 1 Haziran'da Adalet Komisyonu'ndan geçen yasa teklifi, şimdi TBMM Genel Kurulu'ndan da geçerek yasalaştı.
Peki, 10. Yargı Paketi kimleri kapsıyor, hangi suçlar için infaz şartları değişti ve hangi maddeler tekliften çıkarıldı? İşte detaylar...
Denetimli serbestlikte neler değişti?
Yeni yasayla denetimli serbestlik için cezanın en az yüzde 10’unun cezaevinde geçirilmesi zorunlu hale getirildi. Bu süre 5 günden az olamayacak. Amaç, cezasızlık algısını kırmak ve infazın caydırıcı etkisini korumak. Artık bir kişi, hüküm giydiği cezanın küçük bir bölümünü dahi olsa cezaevinde geçirmeden özgürlüğüne kavuşamayacak.
Evde infaz süresi kimler için uzatıldı?
Kadınlar, çocuklar ve 65 yaş üstü bireyler için konutta infaz süresi 1 yıldan 3 yıla çıkarıldı. Bu süre 70 yaş üstü için 4 yıl, 75 yaş üstü için 5 yıl, 80 yaş üstü içinse 6 yıl olarak belirlendi. Hasta ve engelli hükümlüler, Adli Tıp Kurumu’nun raporuyla evde infazdan yararlanabilecek.
Doğum yapan kadınlar içinse özel bir düzenleme getirildi. Doğumdan 6 ay sonra 5 yıl veya daha az hapis cezası bulunan kadınlar, cezasını konutta çekebilecek.
Ceza artışı gelen suçlar hangileri oldu?
Kasten yaralama suçunun alt sınırı 1 yıldan 1 yıl 6 aya çıkarıldı. Vücut dokunulmazlığına yönelik tehdit gibi suçlarda da benzer ceza artışları yapıldı. Alkollü ya da uyuşturucu etkisi altında araç kullananlara verilen cezanın alt sınırı ise 3 aydan 6 aya çıkarıldı. Üst sınır da 2 yıl olarak belirlendi. Bu artışlar, özellikle kamu güvenliğini tehlikeye atan davranışlara karşı caydırıcılığın artırılması amacıyla yapıldı.
Şartlı tahliyede yeni kriterler getirildi mi?
Evet. Özellikle tekrar suç işleyenler için şartlı tahliye daha zor hale getirildi. Bu kişiler, cezanın dörtte üçünü cezaevinde geçirmeden tahliye edilmeyecek. Yani örneğin 8 yıl ceza alan biri, 6 yılını cezaevinde geçirmeden serbest kalamayacak.
Hangi maddeler tekliften çıkarıldı?
Muhalefetin itirazları üzerine, tekliften toplam 8 madde çıkarıldı. Bunlar arasında en dikkat çekici olanlar şunlar:
Yerleşim yerinde ateş açma suçuna 5 yıl hapis cezası getiren madde çıkarıldı.
Yasa dışı şekilde kara yolu aracı durdurmaya yönelik 1-3 yıl hapis cezası önerisi kaldırıldı.
Çocuk cezaevleri yerine "eğitim evi" kurulması önerisi metinden çıkarıldı.
BTK’ya içerik kaldırma ve yayın durdurma yetkisi verilmesine yönelik düzenleme rafa kaldırıldı.
12, 14, 15, 16, 17, 23, 24 ve 25’inci maddeler de tekliften tamamen çıkarıldı. Bu adım, kamuoyunda sansür tartışmalarının önüne geçmek amacıyla atıldı.
Adalet Bakanı ne dedi?
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, yasa sonrası yaptığı açıklamada şu sözlere yer verdi: "İnfaz sistemi artık ıslah edici bir anlayışla işleyecek. Cezasızlık algısı ortadan kalkacak ve topluma kazandırma odaklı yeni bir dönem başlayacak."
Ne zaman yürürlüğe giriyor?
-
Yargı Paketi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Resmi Gazete’de yayımlamasından sonra yürürlüğe girecek. Yasaya göre değişikliklerin büyük bölümü yayım tarihinden itibaren geçerli olacak. Ancak bazı düzenlemeler için yönetmeliklerle belirlenen ek süreler öngörülüyor.