Diyarbakır'da karpuz hasadı devam ederken, ani bastıran sıcaklar nedeniyle ürünler aynı anda olgunlaştı, tarlada kilogram fiyatı 1-2 TL’ye kadar düştü. Üretici Ercan Tunç, “Sıcak rüzgar malları aynı anda olgunlaştırdı. Herkes aynı anda hasada başladı, fiyat kendi kendine düştü” dedi.
Türkiye’nin en ünlü tarla ürünlerinden biri olan Diyarbakır karpuzu bu yıl üreticisini sevindiremedi. Haziran sonunda ani artan sıcaklıklar, hasat sürecini hızlandırdı. Normalde kademeli çıkması beklenen ürünler, birkaç gün içinde aynı anda olgunlaşınca arz fazlası oluştu. Bu da karpuzun tarladaki fiyatını taban seviyeye çekti.
Fiyat neden bu kadar düştü?
Karpuz üreticisi Ercan Tunç, 400 dönüm karpuz, 100 dönüm kavun ektiklerini ve bu yıl hasada zor başladıklarını söylüyor. Tunç, "Bu sene hem poyraz hem rüzgar büyük zarar verdi. Hasada birkaç gün kala ürünler birden olgunlaştı. Herkes aynı anda kesmeye başlayınca halde denge bozuldu" diye konuştu.
Tunç’a göre, sıcak rüzgarlar karpuzların aynı anda kızarmasına neden oldu. Bu da piyasada yoğun bir ürün akışı yarattı. "Hal talebi 100 ton, ama tarladan 500 ton çıktı. Böyle olunca herkes malını elinden çıkarmaya çalışıyor. Kimi 2 TL, kimi 1 TL diyince fiyatlar kendiliğinden çöküyor" diyor.
Karpuzlar hangi illere gönderiliyor?
Diyarbakır’dan çıkan karpuzlar başta Iğdır, Van, Adana, Mersin, Gaziantep ve Şanlıurfa olmak üzere birçok ile sevk ediliyor. Tunç, tarladan ürün gönderdikleri market zincirleriyle anlaşmalar yaptıklarını ancak fiyat baskısı nedeniyle kâr edemediklerini ifade ediyor.
Toptan satış fiyatının bu kadar düşmesinin, tüketiciye de yansıyıp yansımayacağı merak konusu. Ancak üreticilere göre, tarlada fiyat düşse de nakliye, komisyon ve raf kârı derken bu indirim market raflarına tam olarak yansımıyor.
Karpuzda ‘hasat çakışması’ ne anlama geliyor?
Tunç’un da belirttiği gibi, Türkiye’nin farklı bölgelerinde —Adana, Manisa, İzmir, Elazığ, Adıyaman— aynı anda hasat başlamış durumda. Bu da piyasada olağanüstü bir arz fazlasına yol açtı. Normal şartlarda üreticiler sırayla ürün kesip piyasaya sokarken, bu yıl sıcaklık nedeniyle herkes bir anda hasada başladı.
“Kademeli kesim olsaydı, ben keserim, sonra yan tarladaki komşum keserdi. Mal üst üste binmezdi” diyen Tunç, yaşananların doğal olmayan hava koşullarından kaynaklandığını söylüyor.
Diyarbakır karpuzunun farkı ne?
Ercan Tunç’un ifadesine göre, Diyarbakır karpuzunun lezzeti sadece tohumdan değil, topraktan ve minerallerden geliyor. “Yaklaşık 100 yıldır bu işi yapıyoruz. Bu bölgenin havası, suyu, toprağı bu tadı veriyor” diyor. Ancak bu yıl doğa şartları, bu emeğin karşılığını üreticiye vermemiş gibi görünüyor.
Diyarbakır karpuzu geçmişte 50 kiloyu aşan dev örnekleriyle ünlüydü. Bugün ise, tarlada kilogramı 1 liraya düşen bu ürün, üreticisinin yüzünü güldürmüyor. Uzmanlar, tarımda iklim değişikliği etkilerinin her yıl daha fazla hissedileceğine dikkat çekiyor.