Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) 2025 yılı Ağustos ayında bir önceki aya göre %3,45 düşüş kaydetti. Böylece tarım sektöründe son aylardaki artış trendi kısa vadede yavaşladı. Ancak yıllık bazda %41,55 artış yaşanması, çiftçilerin maliyet baskısının hâlâ güçlü olduğunu ortaya koydu. On iki aylık ortalamalara göre ise artış %36,68 seviyesinde gerçekleşti.
Tarımda ağustos ayında özellikle meyve grubunda görülen rekolte fazlası ve sezonluk üretim artışı, fiyatlardaki gerilemenin temel nedenleri arasında gösterildi. Tarla fiyatlarının pazara hızlı yansıması da düşüşü destekleyen unsurlar arasında yer aldı.
Meyve Grubu Aylık Düşüşe Öncelik Etti
Aylık bazda en dikkat çekici düşüş yumuşak ve sert çekirdekli meyvelerde yaşandı. Bu gruptaki fiyatlar bir önceki aya göre %24,79 geriledi. Üzüm fiyatlarında ise %20,85’lik düşüş kaydedildi. Sebze grubu da %5,12 oranındaki düşüşle dikkat çekti. Uzmanlara göre bu gerilemede sezonun güçlü üretimi ve pazara artan arzın yanı sıra lojistik koşulların iyileşmesi etkili oldu.
Alt gruplar bazında ise çok yıllık bitkisel ürünler %12,25, tek yıllık bitkisel ürünler ise %0,94 oranında düşüş gösterdi. Bu veriler, meyve sezonunun bitkisel ürün endeksi üzerindeki belirleyici etkisini açıkça ortaya koyuyor.
Yıllık Artışta Yumuşak ve Sert Çekirdekli Meyveler Zirvede
Yıllık bazda tablo tamamen farklı. Yumuşak ve sert çekirdekli meyveler %147,08 ile yıllık bazda en yüksek artışı kaydetti. Tropikal ve subtropikal meyveler %73,47, canlı kümes hayvanları ve yumurtalar %70,58 oranında yükseldi. Bu gelişme, tarım sektöründe özellikle meyve ve hayvansal ürünlerde arz-talep dengesizliğinin ve maliyet artışlarının sürdüğüne işaret ediyor.
Tarım-ÜFE genelinde yıllık %41,55’lik artış, çiftçilerin girdi maliyetlerindeki baskının devam ettiğini ve tüketici fiyatlarına yansıma riskinin sürdüğünü gösteriyor.
Hayvansal Ürünlerde ve Balıkçılıkta Artış
Ağustos ayında canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler fiyatları bir önceki aya göre %1,68 yükseldi. Balık ve diğer su ürünleri grubunda ise %2,67 oranında artış kaydedildi. Uzmanlar, bu artışın yem maliyetleri, iklimsel etkiler ve döviz kurundaki hareketlilikten kaynaklandığını belirtiyor.
Buna karşılık tarım ve avcılık ürünleri %3,72, ormancılık ürünleri ise %1,50 düşüş yaşadı. Bu düşüşte, yaz sezonunda rekolte fazlasının pazara yansıması ve arzın artması etkili oldu.
Genel Değerlendirme: Rekolte Fazlası ve Maliyet Dinamikleri
Ağustos verileri, tarım sektöründe kısa vadeli fiyat düşüşü yaşanırken uzun vadeli maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koyuyor. Özellikle meyve grubunda sezonluk bolluk fiyatları aşağı çekerken, ithalata bağımlı ürünlerde ve hayvansal üretimde maliyet artışları devam ediyor. Ekonomistler, önümüzdeki dönemde döviz kuru ve küresel iklim koşullarının tarım fiyatları üzerindeki belirleyici rolünü koruyacağını vurguluyor.