Ankara’nın Haymana ilçesine özgü olarak yetiştirilen “Haymana Karası” köpekleri, çevik yapıları, güçlü fizikleri ve yüksek koruma içgüdüleriyle yöre halkının vazgeçilmezi olmaya devam ediyor. Hem sürü korumada hem de bekçi köpeği olarak kullanılan bu yerli ırk, yetiştiricilerinin ifadelerine göre zorlu doğa koşullarına diğer çoban köpeklerinden daha dayanıklı.
Çevik yapıları ve güçlü içgüdüleriyle öne çıkıyor
Haymana Karası köpekleri, koyu renkli tüyleri, iri ve kaslı yapılarıyla dikkat çekiyor. Özellikle kurt ve yaban hayvanlarına karşı gösterdikleri yüksek refleks, bu köpeklerin sürü korumada tercih edilmesinin başlıca nedeni olarak gösteriliyor.
Yöre halkı, Haymana Karası’nın sadece çoban köpeği değil, aynı zamanda güçlü bir bekçi köpeği olarak da görev yaptığını belirtiyor. Dağlık arazide uzun süre dayanabilen yapıları, onları Haymana’nın sert coğrafyasında öne çıkarıyor.
“Haymana Karaları benim bir parçam”
Çocukluğundan bu yana Haymana Karası besleyen Mustafa Aydın, bu köpeklere olan bağlılığını şu sözlerle anlattı:
Haymana Karası köpeklerini hem yetiştirdiklerini hem de sahiplendirdiklerini belirten Aydın, bu köpeklerin insanlara karşı sert, sürüye karşı ise son derece sadık olduğunu söyledi. Aydın, “Dededen babadan bize kaldı. Biz de elimizden geldiğince bu geleneği sürdürmeye çalışıyoruz. Haymana Karaları olmasa ben yaşayamam, bunlar benim bir parçam” ifadelerini kullandı.
Aydın, her köpeğin kendine özgü özellikleri olduğunu ancak kendisinin başka bir ırk beslemediğini de vurguladı.
Yavrulara yoğun talep var
Haymana Karası köpeklerine talebin her geçen gün arttığını belirten Mustafa Aydın, üretim konusunda sınırlı imkânlara sahip olduklarını söyledi. Küçükbaş hayvancılıkla da uğraştıklarını dile getiren Aydın, sadece köpek üretimine odaklanamadıklarını belirtti.
Yavruların 20 bin liradan sahiplendirildiğini ifade eden Aydın, dişi ya da erkek ayrımı yapmadıklarını, yetişkin köpeklerin ise nadiren ve yüksek bedellerle verildiğini kaydetti. Büyük köpeklerin fiyatlarının 50 bin liradan başlayıp 150 bin liraya kadar çıkabildiğini söyledi.
“Bu sevda yüzünden okul bile okumadım”
Köylüler arasında “Cino Dayı” olarak tanınan 62 yaşındaki Celal Aydın ise Haymana Karası köpekleriyle neredeyse bir ömür geçirdiğini ifade etti. Yedi yaşından beri bu köpeklerle iç içe olduğunu belirten Aydın, Haymana Karası’nın kendileri için bir hayvandan öte anlam taşıdığını söyledi.
Aydın, “Bunlarla bir sene davar güden adam bir daha bu köpekleri bırakamaz. Bize dost, arkadaş oldular. Aileden sayılırlar” diyerek Haymana Karası’nın yöre insanı için taşıdığı değeri anlattı.
Zorlu coğrafyada 60 yıllık yol arkadaşlığı
Haymana’nın dağlık yapısında başka köpek ırklarının uzun süre dayanamadığını belirten Celal Aydın, Haymana Karası ile yaklaşık 60 yıldır bu coğrafyada birlikte yaşadıklarını söyledi. Aydın, bu köpeklerin hem sürünün hem de sahibinin yanında durduğunu, tehlike anında tereddüt etmeden müdahale ettiğini vurguladı.
Haymana Karası’nın villada bekçi köpeği olarak da aynı disiplini gösterdiğini belirten Aydın, bu özelliğin ırkın karakterinden kaynaklandığını dile getirdi.
Üretim ve sahiplendirme için destek çağrısı
Yetiştiriciler, Haymana Karası’nın sadece Haymana’ya özgü bir değer olduğuna dikkat çekerek, bu yerli ırkın korunması, üretiminin teşvik edilmesi ve kontrollü sahiplendirme için destek verilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Yöre halkı, Haymana Karası’nın hem kültürel bir miras hem de hayvancılık açısından önemli bir unsur olduğunu belirterek, bu köpeklerin gelecek nesillere sağlıklı şekilde aktarılmasını istiyor.