Türkiye Patates Üreticileri Platformu Başkanı Asena Ülke Aslan, patates üreticilerinin yaşadığı ekonomik sıkıntılar ve pazarlama sorunlarına dikkat çekmek için yaptığı basın açıklamasında Şok Marketler’e sert ifadelerle yüklendi. Artan girdi maliyetleri, düşen tarladaki satış fiyatları, ihracat kısıtlamaları ve zincir marketlerin haksız uygulamaları nedeniyle çiftçilerin iflas noktasına geldiğini söyleyen Aslan, kamuoyuna “Şok Marketleri boykot edin” çağrısında bulundu.
Tarlada 2-3 Lira, Tezgahta 20 Lira: Üretici Zarar Ediyor, Tüketici Soyuluyor
Patates üreticileri, ürünlerini tarlada 2 ila 3 liraya satmak zorunda kalırken, aynı patateslerin zincir marketlerde 15 ila 20 liraya tüketiciye sunulmasından büyük rahatsızlık duyuyor. Türkiye genelinde milyonlarca tüketici bu fiyat farkının sebebini sorgularken, üreticiler durumu açık bir fırsatçılık ve sömürü olarak nitelendiriyor.
Çiftçiler, Tarım ve Ticaret Bakanlıklarına bu konuyla ilgili defalarca başvurduklarını, birçok zincir marketin taleplerini dikkate aldığını ancak Şok Marketler’in bu çağrılara kulak tıkadığını belirtti. Üreticilere göre, Şok Market yöneticileri devletin ve üreticinin taleplerine direnerek kendi çıkarlarını ön planda tutuyor.
Patates Baronları Destekleniyor, Çiftçiler Reddediliyor
Basın açıklamasında en çok eleştirilen uygulamalardan biri, Şok Marketlerin ürün kabul politikaları oldu. Her cuma açıklanan alım fiyatlarının maliyetin altında olduğunu belirten çiftçiler, bu fiyatlarla yapılan alışların sektörü çöküşe sürüklediğini söyledi. Ayrıca, çiftçilerin spesifikasyonlara uygun kaliteli patatesleri kasıtlı olarak reddedilirken, bazı "patates baronu" tüccarların kalitesiz, hatta pestisitli ürünleri kabul ettirildiği iddia edildi.
Çiftçilere göre, Şok Marketler tarlalardan zararına alınan ürünleri yüksek fiyatla satışa sunarak hem çiftçiyi hem de tüketiciyi mağdur ediyor. Ret yedikleri ürünleri komisyonculara %50 zararına satmak zorunda kaldıklarını ifade eden üreticiler, yöneticilere defalarca çözüm önerileri sunduklarını ancak hiçbirinin kabul görmediğini belirtti.
“Murat Ülker'e Sesleniyoruz: Gerçekleri Görün, Çiftçiye Sahip Çıkın!”
Platform Başkanı Asena Ülke Aslan, Şok Marketlerin bağlı olduğu Yıldız Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ülker’e seslenerek, “Yöneticileriniz sizi aldatıyor, size gerçekleri göstermiyorlar. Çiftçiye uygulanan bu zulümle kurumunuzun prestiji büyük zarar görüyor. Acilen temizlik operasyonu yapmalısınız” dedi.
Aslan, Murat Ülker’e “Kendi felsefeniz gereği, biz çiftçileri mutlu edin, mutlu olun. Kendinizle çelişmeyin” ifadeleriyle çağrıda bulunarak, üreticilerin mağduriyetinin sona erdirilmesini istedi.
Üretici Borç Batağında, Girdi Maliyetleri Her Gün Artıyor
Açıklamada, üreticilerin karşı karşıya kaldığı ekonomik sıkıntılara da geniş yer verildi. Patates üreticilerinin yüzde 90’ının borç içinde olduğu, hatta tarlasını ve üzerindeki gömleğini bile ipotek ettirdiği aktarıldı. Gübre, mazot, ilaç ve işçilik gibi temel girdilerin fiyatlarının sürekli arttığına dikkat çeken çiftçiler, bu maliyetlerle üretimin sürdürülemeyeceğini vurguladı.
Ayrıca, destekleme ödemelerinde yaşanan sıkıntılar da gündeme getirildi. Çiftçiler, kiraladıkları tarlaların ÇKS kaydını alamadıkları için devlet desteğinden mahrum kaldıklarını ve bu durumun acilen çözülmesi gerektiğini belirtti.
Patates İhracatı Kısıtlı, Arz Fazlası Fiyatları Dibe Vuruyor
Patates üreticileri, söküm dönemlerinde ihracatın kapalı olmasının veya gümrüklerde yaşanan sorunların iç piyasada arz fazlalığına yol açtığını ve bunun da fiyatları daha da düşürdüğünü belirtti. Bu durumun komisyoncular ve zincir marketler dışında herkesi zarara uğrattığını dile getiren çiftçiler, ihracatın önündeki engellerin kaldırılması ve devletin ihracatı teşvik etmesi gerektiğini ifade etti.
İhracatın ülkeye döviz girdisi sağlayacağı ve üreticinin geleceğini kurtaracağı vurgulandı. “Devletimiz bu konuda bize köstek değil destek olmalıdır” denildi.
Kapitalist Tohum Şirketleri Küçük Üreticiyi Yutuyor
Çiftçiler, büyük tohum firmalarının kontrolsüz üretim yaparak piyasayı ele geçirdiğini ve küçük üreticileri devre dışı bıraktığını da dile getirdi. Bir tek şirketin bile yüzlerce çiftçinin ekeceği alanı kullanarak üretim yaptığına dikkat çeken üreticiler, bu kontrolsüz büyümeye karşı devletin denetim ve yaptırım uygulaması gerektiğini vurguladı.
Bu durumun kırsal kalkınmayı sekteye uğrattığı, küçük aile çiftçiliğini ortadan kaldırdığı belirtildi.
Devlet Alımında Yolsuzluk İddiası: 7.000 Ton Patatese 20.000 Ton Kota
Geçtiğimiz yıl Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla patates alımı yapılması yönünde verdiği talimatın uygulanmasında yaşanan skandallar da açıklamada detaylı şekilde yer aldı. İddiaya göre, patates alımı bir şirkete ihale edildi, bu şirket de başka firmalarla iş birliği yaparak stokta 7.000 ton ürünü olmasına rağmen 20.000 tonluk kota aldı.
Bu şirketler, piyasadan 7-8 liraya aldıkları patatesleri devlete 18 liradan sattı. Ancak Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), bu fiyatı yüksek bulunca ürünleri aynı şirketlere iade etti. Bu işlem sonucu devletin ton başına yaklaşık 9 TL zarara uğratıldığı ve kamu kaynaklarının suistimal edildiği iddia edildi.
Şok Marketlere Boykot Çağrısı: “Bu Zulme Ortak Olmayın!”
Çiftçiler, tüm vatandaşlara Şok Marketlerden alışveriş yapmama çağrısında bulundu. “Şok Market, çiftçiyi eziyor, vatandaşı sömürüyor. Bu adaletsizliğe karşı birlik olmalıyız” denilen açıklamada, devletin gücünü bu zincir markete göstermesi istendi.
Ayrıca, marketlerin çiftçiyi yaşatacak alım fiyatı uygulaması yapması, aracıların devre dışı bırakılması ve borçların ertelenmesi talepleri de sıralandı.
Tüm Gözler Erdoğan’da: “Talimat Verdi Ama Gereği Yapılmadı”
Platform Başkanı Asena Ülke Aslan, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın daha önce üreticiyi korumak adına verdiği talimatların uygulamada etkisiz kaldığını belirterek, bu sürecin yeniden denetlenmesini ve sorumluların cezalandırılmasını talep etti. “Sayın Cumhurbaşkanımızın bu konulara duyarlı olduğunu biliyoruz. Ancak uygulamada rant çevrelerinin devreye girmesi tüm sistemi çürütüyor” dedi.
Açıklamanın sonunda çiftçiler, mücadelelerinin sonuç alana kadar devam edeceğini belirterek, her hafta daha büyük kalabalıklarla meydanlarda olacaklarını ifade etti. Toplantıya katılan çiftçilere, basın mensuplarına ve güvenlik güçlerine teşekkür edildi.