Yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen veya kazandığı programa kayıt yaptırmayan öğrencilere yeniden eğitim hakkı tanınmasını öngören kanun teklifi, TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunda kabul edildi. Düzenlemenin yasalaşması halinde şartları taşıyan öğrenciler, yürürlük tarihinden itibaren 4 ay içinde başvurarak 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine dönebilecek.
Öğrencilere üniversiteye dönüş hakkı tanınacak
Düzenleme; hazırlık, önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken ilişiği kesilen öğrencileri kapsıyor. Kendi isteğiyle kaydını sildirenler ile bir programı kazanmasına rağmen kayıt yaptırmayanlar da belirlenen şartlar çerçevesinde aftan yararlanabilecek.
Başvuruların, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılması gerekecek. Başvurusunu süresi içinde tamamlayan öğrencilerin, üniversiteler tarafından belirlenecek esaslara göre 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenime başlaması öngörülüyor.
Bazı suçlardan hüküm giyenler kapsam dışında kalacak
Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacak. Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge sunduğu belirlenen öğrenciler de kapsam dışında tutulacak.
Terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat gerekçesiyle ilişiği kesilenler hakkında da af hükümleri uygulanmayacak. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında belirlenen bazı suçlardan dolayı ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemenin dışında bırakılacak.
Polis, jandarma ve askeri öğrenciler aftan yararlanamayacak
Komisyonda kabul edilen önergeyle öğrenci affını düzenleyen maddeye yeni istisnalar eklendi. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesine bağlı eğitim kurumlarından ilişiği kesilen öğrenciler af kapsamına alınmayacak.
Harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve ilgili enstitülerde öğrenim görürken kendi isteğiyle ya da başka nedenlerle ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemeden yararlanamayacak. Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına başka üniversitelerde okuyan öğrenciler için de aynı istisna geçerli olacak.
Yatay geçiş ve açık öğretim imkânı sağlanacak
Af kapsamında yeniden öğrenci statüsü kazananlar, giriş yılındaki ÖSYS veya YKS puanları uygun olması halinde aynı ya da farklı bir programa yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Kabul edilecek öğrenci sayıları, programdaki mevcut öğrenci sayısı ile üniversitenin fiziki imkânları dikkate alınarak belirlenecek.
Düzenlemeden yararlanan öğrenciler, başvurmaları halinde Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerindeki eşdeğer açık öğretim programlarına geçiş yapabilecek. Uygulamanın ayrıntılarını ve esaslarını belirleme yetkisi Yükseköğretim Kuruluna verilecek.
Askerde olanlara terhis sonrası başvuru hakkı verilecek
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapan öğrenciler, terhislerini izleyen 2 ay içinde ilgili üniversiteye başvurarak aftan yararlanabilecek. Öğrenime yeniden başlayanların askerlik erteleme işlemleri, Askeralma Kanunu hükümlerine göre yürütülecek.
Daha önce farklı bir öğrenim düzeyinde öğrenci affından yararlananların, başka bir öğrenim düzeyinde yeni düzenlemeden faydalanmasının önü de açık olacak. Böylece önlisans, lisans veya lisansüstü düzeylerde ayrı ayrı hak kullanılması mümkün hale gelecek.
Son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı geliyor
Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine, intörnlük dönemi hariç olmak üzere başarısız oldukları veya hiç alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek. Bu imkân yalnızca mezuniyet aşamasındaki son sınıf öğrencileri için geçerli olacak.
Teorik ve uygulamalı derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecini bitiremeyen öğrencilere de eğitimlerini tamamlama hakkı tanınacak. Azami süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek.
Başkasına tez ve makale yazdırana ağır yaptırım uygulanacak
Teklif, başkasına ücretli veya ücretsiz şekilde tez, makale, kitap ya da proje yazdırarak diploma veya akademik unvan alanlara yönelik yeni cezalar getiriyor. Bu kişilerin akademik derece ve unvanlarının geri alınması ve üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması öngörülüyor.
Başkasının adına akademik çalışma hazırlayan, üreten veya buna aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilebilecek. Fiili meslek haline getiren kişiler için cezanın 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacağı hüküm altına alınıyor.
Disiplin soruşturmalarında savunma süresi netleşecek
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, üniversitelerdeki disiplin soruşturmalarının yürütülmesine ilişkin usuller yeniden düzenlenecek. Soruşturulan kişiye yöneltilen iddiaların açık şekilde bildirilmesi ve ifade vermesi için en az 7 gün süre tanınması gerekecek.
Savunma aşamasında da isnat edilen eylem ile önerilen disiplin cezası ilgili kişiye yazılı olarak bildirilecek. Soruşturulan kişinin dosyayı inceleyebilmesi sağlanacak, verilen süre içinde savunma yapılmaması halinde mevcut delillere göre karar verilecek.
Öğretim üyeleri 75 yaşına kadar çalışabilecek
Yaş haddini doldurmadan önce başvuran ve görevine devam etmesinde fayda görülen öğretim üyeleri, YÖK kararıyla sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Bu kapsamda çalışma süresi ikişer yıllık sözleşmeler halinde uzatılabilecek ancak 75 yaş sınırı aşılamayacak.
Sözleşmeli olarak çalışmaya devam eden öğretim üyelerinin kadrolu dönemdeki özlük haklarının korunması amaçlanıyor. Fiili çalışmaya bağlı ödemelerde kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında uygulama birliği sağlanacak.
Vakıf üniversitelerine yönelik yaptırımlar genişliyor
Teklifle vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanabilecek idari yaptırım ve önlemler ayrıntılı biçimde düzenleniyor. Uyarma, program açma taleplerinin askıya alınması, öğrenci kontenjanının azaltılması, öğrenci alımının durdurulması ve faaliyet izninin geçici olarak durdurulması gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek ölçüde bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izni kaldırılabilecek. Bu üniversitelerin öğrencileri garantör üniversiteye veya YÖK’ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
48 üniversiteye yeni akademik kadro ihdas edilecek
Tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanmasıyla ortaya çıkan personel ihtiyacının karşılanması amacıyla 48 üniversiteye yeni kadrolar verilecek. Kadrolar profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi unvanlarını kapsayacak.
Teklif ayrıca yükseköğretim kurumlarında çalışacak öğretim elemanlarını güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak kişiler arasına ekliyor. Düzenleme, komisyon aşamasının ardından TBMM Genel Kurulunda görüşülerek yasalaşma sürecine devam edecek.