Milyonlarca sigortalının yakından takip ettiği kademeli emeklilik konusu yeniden gündemde. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanların emeklilik şartlarının kademeli biçimde yeniden düzenlenmesi için siyasi partilerle görüşmelerini sürdürürken, şu ana kadar kamuoyuna açıklanmış resmi bir çalışma veya kanun taslağı bulunmuyor.
EYT düzenlemesinin ardından 8 Eylül 1999 öncesi ve sonrası sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar arasındaki emeklilik şartları farkı tartışılmaya devam ediyor. Kademeli emeklilik talebinde bulunan kesimler, özellikle bir günlük sigorta başlangıcı farkının emeklilik yaşında uzun yıllara ulaşan farklılık oluşturduğunu savunuyor.
Kademeli emeklilikte henüz resmi düzenleme yok
Emeklilikte Adalet Derneği, 1999 sonrasında sigorta girişi bulunan çalışanlara yönelik yeni bir emeklilik modeli oluşturulması amacıyla siyasi parti temsilcileriyle temaslarda bulunuyor. Dernek, mevcut emeklilik koşullarının yeniden ele alınmasını ve sigorta başlangıç tarihine göre kademeli bir yaş ve prim sistemi oluşturulmasını talep ediyor.
Ancak 25 Ağustos 2026 itibarıyla kademeli emekliliğe ilişkin açıklanmış resmi bir yasa teklifi, hükümet tarafından duyurulmuş bir çalışma veya kesinleşmiş takvim bulunmuyor. Bu nedenle kamuoyunda paylaşılan yaş ve prim tabloları şu aşamada yürürlükteki bir düzenlemeyi değil, talepleri ifade ediyor.
8 Eylül 1999 öncesinde EYT şartları uygulanıyor
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta başlangıcı bulunanlar EYT düzenlemesi kapsamında yaş şartı aranmadan emeklilik hakkından yararlanabiliyor. Bu grupta sigortalılık süresi ile prim gün şartlarının tamamlanması gerekiyor.
Sigortalılık başlangıcına göre prim gün sayısı 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişirken, kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıllık sigortalılık süresi uygulanıyor. Kısmi emeklilik şartlarını sağlayanlar için de ilgili mevzuat hükümleri geçerliliğini sürdürüyor.
9 Eylül 1999 sonrası şartlar değişiyor
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan kadınlarda genel olarak 58, erkeklerde ise 60 yaş şartı bulunuyor. Bu dönemde 7 bin prim günü veya belirli şartlarla 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü üzerinden emeklilik seçenekleri uygulanıyor.
1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise 7 bin 200 prim günü şartı öne çıkıyor. Bu gruptaki sigortalıların emeklilik yaşları, prim gününün tamamlandığı tarihe bağlı olarak kademeli şekilde yükselerek 65 yaşa kadar çıkabiliyor.
Bir günlük fark tartışmanın merkezinde
Kademeli emeklilik talebinin temelinde, 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 tarihinde sigortalı olan kişiler arasında oluşan emeklilik koşulu farkı bulunuyor. EYT kapsamındaki bir çalışan yaş şartı olmaksızın gerekli diğer koşulları tamamlayarak emekli olabilirken, bir gün sonra sigortalı olan çalışan kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartıyla karşılaşabiliyor.
EMADDER, bu geçişin çok keskin olduğunu ve sigorta başlangıç tarihine göre daha dengeli bir sistem kurulması gerektiğini savunuyor. Dernek, mevcut sistem yerine yaş ve prim şartlarının yıllara göre aşamalı olarak yükseldiği bir model öneriyor.
1999 sonrası için yaş ve prim önerisi
Derneğin gündeme getirdiği modele göre 1999-2000 yıllarında sigortalı olan kadınlar için 43, erkekler için 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü şartı öneriliyor. 2001 girişliler için kadınlarda 44, erkeklerde 46 yaş ve 6 bin 475 gün; 2002 girişlilerde ise kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6 bin 550 gün talep ediliyor.
Öneride her sigorta başlangıç yılıyla birlikte emeklilik yaşı ve prim şartı kademeli olarak artırılıyor. 2008 girişliler için kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ve 7 bin prim günü şartı talep ediliyor.
Gözler olası yasal düzenlemede
Kademeli emeklilik talebi, EYT sonrasında sosyal güvenlik gündeminin en çok tartışılan başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Ancak talebin yasalaşabilmesi için ilgili kurumların çalışma yapması, siyasi iradenin düzenlemeyi gündemine alması ve sürecin TBMM aşamasından geçmesi gerekiyor.
Bu nedenle mevcut durumda 1999 sonrası sigortalılar için emeklilik şartlarında herhangi bir değişiklik yapılmış değil. Sigortalılar açısından bağlayıcı olan şartlar mevcut sosyal güvenlik mevzuatına göre uygulanmaya devam ediyor.