İstanbul’da haziran ayında perakende enflasyon aylık bazda yüzde 1,77, yıllık bazda ise yüzde 44,38 olarak açıklandı. İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, 336 ana ürünün 180’inde fiyat artışı görülürken, 46’sında düşüş yaşandı. Ayın zam şampiyonu ise gıda grubunda yer alan kiraz oldu. Yüzde 44,29’luk fiyat artışıyla zirveye oturan kirazı; limon (%41,37) ve deniz-havuz kıyafetleri (%25,86) takip etti.
Ulaştırma kaleminde de artışlar dikkat çekti. Uçak bileti fiyatları yüzde 13,50, günlük araç kiralama ücretleri yüzde 11,30 oranında yükseldi. Aynı kategoride meyve suyu litresi de yüzde 10,02 zamlandı.
Hangi ürünler ucuzladı?
Haziran ayında fiyatı en çok düşen ürün karpuz oldu. Yüzde 31,51’lik sert düşüş yaşayan karpuzu, taze fasulye (%26,60) ve sarımsak (%16,25) izledi. Eğlence ve kültür grubunda yer alan edebi kitapların fiyatı da yüzde 15,01 oranında azaldı. Ayrıca, temel gıda ürünlerinden kuru soğanda yüzde 11,64, yumurtada ise yüzde 10,15 oranında fiyat düşüşü kaydedildi.
Gıda fiyatlarında neden bu kadar oynaklık var?
Haziran verileri, özellikle meyve ve sebze gruplarında fiyatların sert dalgalandığını ortaya koydu. Mevsim geçişleri, üretim ve hasat takvimleri ile birlikte arz-talep dengesizlikleri bu dalgalanmaları körüklüyor. Örneğin, yaz başında piyasaya sürülen kirazda talep yüksek kalırken, sınırlı arz nedeniyle fiyatlar rekor seviyelere çıktı. Buna karşılık karpuz gibi bazı meyvelerde arz fazlası fiyatları aşağı çekti.
Tüketici bu dalgalanmalardan nasıl etkileniyor?
Gıda enflasyonundaki oynaklık, tüketicilerin alım gücünü doğrudan etkiliyor. Özellikle sabit gelirli vatandaşlar için yaz mevsiminin vazgeçilmezi olan meyve ve sebzelerdeki fiyat artışları, bütçeleri zorluyor. Öte yandan fiyatı düşen ürünlerin alım fırsatına dönüşmesi, kısa vadeli avantajlar sağlasa da genel enflasyon trendi hâlâ yukarı yönlü seyrediyor.