Yeni ayın ilk günlerinde Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı mayıs ayı enflasyon verileri, ekonomiyi takip eden herkesin dikkatini bir kez daha TÜFE ve Yİ-ÜFE oranlarına çevirdi. En çok merak edilen soru ise şu: Enflasyonda gerçek bir düşüş mü var, yoksa geçici bir frenleme mi yaşanıyor?
TÜFE'de yıllık artış yüzde 35,41 oldu: Beklentilerin altında
Mayıs 2025'te tüketici fiyat endeksi (TÜFE), geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 35,41 artış gösterdi. Bu oran, nisan ayında yüzde 43,68 olan yıllık enflasyona göre dikkate değer bir düşüş anlamına geliyor. Aylık bazda ise TÜFE yüzde 1,53 arttı. Ekonomistlerin beklentisi yüzde 2,1 seviyesindeydi; yani açıklanan veri piyasaların öngörüsünün altında kaldı.
TÜİK verilerine göre 12 aylık ortalamalara göre TÜFE’deki artış ise yüzde 45,8 oldu. Bu oran kira sözleşmeleri ve işyeri kontratlarında da kullanılacak olan güncel tavan artış oranı olarak dikkate alınacak.
Üretici fiyatlarında durum ne? Yİ-ÜFE’de yıllık artış yüzde 23,13
Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE), mayıs ayında yıllık bazda yüzde 23,13 artarken, aylık artış yüzde 2,48 olarak kaydedildi. Aralık 2024’e göre üretici fiyatlarındaki artış yüzde 12,92’ye ulaştı. 12 aylık ortalamaya göre artış ise yüzde 30,17 düzeyinde.
Sanayinin 4 ana sektöründe yıllık değişim şöyle oldu:
-
Madencilik ve taş ocakçılığı: yüzde 28,11
-
İmalat sanayi: yüzde 22,99
-
Elektrik ve gaz üretimi: yüzde 19,83
-
Su temini: yüzde 57,57
Gıda ve giyim fiyatlarında sürpriz gelişmeler
Mayısta en dikkat çeken gelişmelerden biri gıda ve giyim kalemlerinde yaşandı. Gıda ve alkolsüz içecek fiyatlarında yüzde 0,71 oranında düşüş kaydedilirken, giyim ve ayakkabıda ise yüzde 6,97'lik bir artışla son dönemlerin en yüksek yükselişi gerçekleşti.
En yüksek ağırlığa sahip harcama gruplarının aylık değişimleri şöyle oldu:
-
Gıda ve alkolsüz içecekler: yüzde -0,71
-
Ulaştırma: yüzde +2,66
-
Konut: yüzde +2,99
Yıllık bazda en yüksek artış ise yüzde 71,67 ile eğitim grubunda görüldü. Bu grubu yüzde 67,43 ile konut ve yüzde 32,87 ile gıda takip etti.
Kira artış oranı yüzde 45,8 oldu
12 aylık ortalamalara göre TÜFE'nin yüzde 45,8 olarak açıklanması, haziran ayında uygulanacak kira artış tavanının da bu seviyede olacağı anlamına geliyor. Bu oran, işyerleri için bağlayıcı olup, konut kiralarında ise geçici kira artış sınırı uygulaması nedeniyle geçerlilik taşımıyor.
Ekonomistlerin beklentileri neydi, gerçekleşmeler neyi gösterdi?
AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne göre ekonomistlerin mayıs ayı TÜFE tahmini ortalama yüzde 2,1 düzeyindeydi. Buna göre yıllık enflasyonun yüzde 36,17’ye gerileyeceği hesaplanıyordu. Ancak açıklanan yüzde 35,41 oranı, tahminin de altında kalarak piyasa açısından olumlu bir sürpriz yarattı.
Alt kalemlerde karmaşık tablo: Bazı gruplarda düşüş, bazı gruplarda çift haneli artış
TÜİK verilerine göre endekste kapsanan 143 temel başlıktan:
-
28'inde düşüş yaşandı
-
4’ünde değişim olmadı
-
111’inde artış görüldü
En düşük yıllık artış yüzde 14,12 ile giyim ve ayakkabıda, en yüksek yıllık artış ise yüzde 71,67 ile eğitim grubunda gerçekleşti.
Özel kapsamlı göstergeler ne diyor?
İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç TÜFE:
-
Aylık bazda: yüzde 2,25
-
Aralık 2024’e göre: yüzde 15,24
-
Yıllık: yüzde 34,81
-
12 aylık ortalama: yüzde 45
Yıllık en yüksek artış yüzde 36,04 ile “mevsimlik ürünler hariç TÜFE” göstergesinde olurken, en düşük artış yüzde 32,9 ile “yönetilen-yönlendirilen fiyatlar hariç TÜFE” kaleminde görüldü.