Marmara Bölgesi’nde uzmanların uzun süredir uyardığı olası büyük depreme karşı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı harekete geçti. Aşırı sanayi yoğunlaşmasının azaltılması, afet risklerinin düşürülmesi ve ülke genelinde daha dengeli bir üretim yapısının kurulması amacıyla kapsamlı bir planlama süreci başlatıldı.
Çalışmalar kapsamında Marmara dışındaki bölgelerde yeni sanayi havzaları oluşturulması ve sanayinin Anadolu’ya yayılması hedefleniyor.
Yeni sanayi havzaları Anadolu’da kurulacak
Riskleri en aza indirmek amacıyla İç Anadolu ve Doğu Akdeniz başta olmak üzere farklı bölgelerde yeni sanayi havzaları planlanıyor. Bu kapsamda sanayi yatırımlarının yönlendirileceği iller; Kastamonu, Samsun, Ankara, Amasya, Eskişehir, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Aksaray, Kayseri, Konya, Niğde, Karaman ve Mersin olarak belirlendi.
Bu adımla hem sanayi altyapısının güvenli alanlara taşınması hem de nüfusun daha dengeli şekilde ülke geneline yayılması amaçlanıyor.
Bakan Kacır: Sanayi Marmara dışına yayılacak
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır, milletvekillerinin konuya ilişkin sorularını yanıtlarken, 64 ilde yürütülen 166 Organize Sanayi Bölgesi (OSB) projesi ile sanayinin Marmara dışına dengeli biçimde yayılmasının hedeflendiğini belirtti.
Kacır, bu yaklaşımın bölgesel kalkınmayı destekleyeceğini, yerel istihdamı artıracağını ve afet risklerine karşı daha dirençli bir sanayi yapısı oluşturacağını vurguladı.
Ulusal Sanayi Alanları Master Planı devrede
Bakanlık tarafından hazırlanan Ulusal Sanayi Alanları Master Planı ile özellikle metropollerde ve afet riski yüksek bölgelerde yoğunlaşan sanayinin Anadolu’ya dengeli biçimde yayılması planlanıyor. Bu plan, sanayi yatırımlarında uzun vadeli yer seçimi ve risk yönetimini esas alıyor.
Master plan kapsamında hem mevcut OSB’ler hem de yeni kurulacak sanayi alanları için afet riskleri temel kriterlerden biri olacak.
Marmara’daki OSB’ler için deprem analizi yapılacak
Çalışmalar yalnızca yeni yatırımlarla sınırlı değil. İstanbul, Tekirdağ, Bursa, Balıkesir, Çanakkale, Yalova, Kocaeli ve Sakarya illerinde bulunan 77 OSB ile büyük sanayi tesisleri, ulaşım ve enerji altyapıları için deprem risk analizleri başlatıldı.
Bu çalışma, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ile birlikte yürütülecek. Elde edilecek veriler doğrultusunda, sanayi bölgelerinin planlanmasında yer seçimine ilişkin rehber hazırlanacak.
ORAN’dan Orta Anadolu’ya üretim desteği
Öte yandan Orta Anadolu Kalkınma Ajansı (ORAN) tarafından yürütülen ayrı bir çalışmayla Kayseri, Sivas ve Yozgat gibi illerin üretim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Bu projeyle sanayi yapısının güçlendirilmesi ve bölgenin ulusal lojistik ağlara entegrasyonu için çeşitli altyapı ve planlama çalışmaları da hayata geçirildi.
45 il aktif fay hatları üzerinde
Deprem riskine ilişkin veriler ise tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) tarafından yayımlanan diri fay hatları raporuna göre, 45 il ve 110 ilçe aktif fay hatları üzerinde bulunuyor.
Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Kuzey Anadolu Fay Hattı, 24 ilin merkezinden geçiyor ve 7 ve üzeri büyüklükte depremler üretebilecek fayları barındırıyor.
Sanayi devleri yüksek riskli bölgelerde
Batı Anadolu Fay Hattı ise Muğla, Aydın, İzmir, Manisa ve Denizli gibi sanayi yoğunluğu yüksek illeri kapsıyor. İzmir’de Star Rafineri, Tüpraş Aliağa, Petkim ve İzmir Demir Çelik gibi büyük tesisler bulunuyor.
Fay hatları üzerinde kurulu Bursa, Türkiye’de en fazla OSB’ye sahip il konumunda. Birinci derece deprem bölgesinde yer alan Kocaeli, Türkiye’nin en büyük 79 sanayi kuruluşuna ev sahipliği yapıyor. Bursa’da bu sayı 37 olarak kaydedilirken, İstanbul ikinci derece deprem bölgesinde yer alıyor.
Daha düşük riskli iller öne çıkıyor
Deprem riskinin daha düşük olduğu dördüncü ve beşinci derece bölgelerde yer alan iller ise Sinop, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Kırklareli, Ankara, Edirne, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman olarak sıralanıyor.
Yeni sanayi dağılım planının, bu illerin önümüzdeki yıllarda yatırım açısından daha cazip hale gelmesini sağlaması bekleniyor.