Türkiye’de 1932 yılından bu yana yürürlükte olan İcra ve İflas Kanunu, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı taslakla köklü bir değişime gidiyor. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, bilim kurulunun çalışmalarını tamamladığını ve hazırlanan taslağın görüşe açıldığını açıklamıştı. Düzenlemenin önümüzdeki günlerde Meclis’e gelmesi bekleniyor.
Yeni taslakla birlikte borçlular için ödeme süreleri uzatılıyor. Mevcut kanunda faturaya dayalı borçların ödenme süresi 7 gün, çek ve senet borçlarında ise 10 gün iken; tasarıyla bu süreler 15 güne çıkarılıyor. Bu süre zarfında borçlunun mal varlığına haciz konulamayacak. Böylece borçlulara ödeme imkânı için daha fazla zaman tanınacak.
Maaş Hacizlerinde Radikal Düzenleme
En dikkat çeken değişiklik ise maaş hacizlerinde olacak. Şu anda yürürlükteki düzenlemede, borçlunun maaşından ne kadar maaş alırsa alsın en fazla %25 oranında kesinti yapılabiliyor. Ancak yeni taslakla birlikte kesinti oranları gelire göre kademeli olacak.
Avukat Mustafa Zafer’in verdiği bilgilere göre, düşük gelirli çalışanlardan daha az, yüksek gelirli çalışanlardan ise daha fazla kesinti yapılacak. Böylece asgari ücretli bir çalışanın maaşının yalnızca %10’u kesilebilirken, yüksek maaş alan beyaz yakalı çalışanların maaşlarının %60’ına kadar haciz uygulanabilecek.
Gelire Göre Yeni Haciz Oranları
Taslakta maaş kesintileri şu şekilde düzenleniyor:
Geliri net asgari ücret kadar olanlar için: gelirinin onda biri (%10)
Geliri net asgari ücretin iki katına kadar olanlar için: gelirinin onda ikisi (%20)
Geliri net asgari ücretin üç katına kadar olanlar için: gelirinin onda üçü (%30)
Geliri net asgari ücretin beş katına kadar olanlar için: gelirinin onda dördü (%40)
Geliri net asgari ücretin yedi katına kadar olanlar için: gelirinin onda beşi (%50)
Geliri net asgari ücretin dokuz katı ve üzeri olanlar için: gelirinin onda altısı (%60)
Örneğin, 2025 yılı için net asgari ücret 22.104 TL kabul edildiğinde, aylık 154.728 TL maaş alan bir çalışanın ücretinin yarısı olan 77.364 TL’sine haciz konulabilecek. Mevcut sistemde ise bu tutar yalnızca 38.682 TL ile sınırlıydı.
Vatandaşa Etkileri
Uzmanlara göre bu değişiklik, asgari ücretli çalışanları korurken, yüksek maaşlı çalışanların yükünü artıracak. Borçlunun gelirine göre adaletli bir kesinti hedeflense de, beyaz yakalı kesim için ciddi bir maaş kaybı riski doğacak.
Bununla birlikte ödeme süresinin uzatılması ve borçlulara ek zaman tanınması, vatandaşların borçlarını daha rahat ödemesine yardımcı olacak. Düzenleme yasalaştığında, hem borçlu hem de alacaklı taraf için farklı dengeler yaratması bekleniyor.