Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) verilerine göre küresel gıda fiyatları temmuzda aylık bazda artış gösterdi ve FAO Gıda Fiyat Endeksi hazirana kıyasla yüzde 1,5 yükselerek 130,1 puana ulaştı. Artışta uluslararası et ve bitkisel yağ fiyatlarındaki yükseliş belirleyici oldu.
Endeks, temmuz ayındaki yükselişe rağmen, rekor seviyelerin görüldüğü Mart 2022’nin yüzde 18,8 altında bulunuyor. Bununla birlikte 2024 yılındaki ortalama seviyeye göre yüzde 7,6 daha yüksek bir düzeyde seyretti.
Bitkisel yağlarda son 3 yılın zirvesi
Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 7,1’lik keskin bir artışla 166,8 puana çıkarak son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Palm, soya ve ayçiçek yağlarındaki fiyat artışları endeksi yukarı taşıdı.
Palm yağı fiyatları güçlü küresel talep ve artan rekabet gücüyle yükselirken, ayçiçek yağı fiyatları Karadeniz Bölgesi’ndeki ihracat arzının daralmasından etkilendi. Buna karşılık kolza yağı fiyatlarında gerileme görüldü.
Et fiyatları yeni rekor seviyede
Et Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 1,2 artarak 127,3 puanla yeni rekor seviyesine ulaştı. Özellikle Çin ve ABD’den gelen ithalat talebi sığır ve koyun eti fiyatlarını yukarı çekti.
Talepteki canlılık ve arz tarafındaki sınırlamalar, et fiyatlarının küresel ölçekte yüksek seviyelerini korumasına yol açtı. Endeks bileşenlerindeki artış, diğer ana kalemlerdeki düşüşlerin etkisini kısmen dengeledi.
Süt ürünlerinde nisan 2024’ten beri ilk düşüş
FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 0,1 gerileyerek 155,3 puan oldu ve Nisan 2024’ten bu yana ilk kez düşüş kaydetti. Asya’dan gelen arz bolluğu ve zayıf ithalat talebi tereyağı ve süt tozu fiyatlarını aşağı çekti.
Buna karşın peynir fiyatları Asya ve Yakın Doğu pazarlarındaki güçlü talep ile Avrupa Birliği’ndeki ihracat arzının azalması nedeniyle yükselmeye devam etti. Böylece süt ürünlerinde alt kalemler arasında ayrışma oluştu.
Tahıllarda karışık seyir, endeks aşağıda
Tahıl Fiyat Endeksi temmuzda aylık bazda yüzde 0,8 gerileyerek 106,5 puana indi. Buğday ve sorgum fiyatlarındaki düşüşler, mısır ve arpadaki artışları telafi etti ve endeks genelinde aşağı yönlü hareketi belirledi.
Kuzey yarımkürede yeni mevsimlik buğday hasadı fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı kurdu. Öte yandan Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde ilkbahar buğdayının olumsuz koşulları düşüşü sınırlayıcı bir unsur olarak öne çıktı.
Şeker fiyatlarında düşüş serisi beşinci aya uzadı
Şeker Fiyat Endeksi temmuzda yüzde 0,2 gerileyerek 103,3 puana düştü ve böylece düşüş eğilimi art arda beşinci aya taşındı. 2025-2026 dönemi için özellikle Brezilya, Hindistan ve Tayland’da üretimde toparlanma beklentileri fiyatlar üzerinde baskı yarattı.
Bununla birlikte küresel şeker ithalatında toparlanma işaretleri, düşüşün hızını sınırladı. Arz görünümündeki iyileşme ile talep sinyallerindeki toparlanma arasındaki denge, endeksin yatay-aşağı bir bantta seyrini destekledi.