CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Kürt meselesinin çözümüne yönelik yürütülen süreç ile TBMM gündemindeki çerçeve yasa hazırlığına ilişkin partisinin yaklaşımını açıkladı. Sürecin Meclis merkezli, şeffaf ve hukuk temelinde yürütülmesini isteyen Kılıçdaroğlu, terörün sona ermesi ile Türkiye’nin üniter devlet yapısının korunmasının CHP’nin kırmızı çizgisi olduğunu söyledi.
CHP’nin geçmişteki raporlarını hatırlattı
CHP Genel Merkezi’nde basın toplantısı düzenleyen Kılıçdaroğlu, konuşmasına SHP tarafından 1989 yılında hazırlanan “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Sorunu” başlıklı raporu hatırlatarak başladı. Raporda Kürt realitesinin kabul edilmesi ve ana dil üzerindeki yasakların kaldırılması gibi önerilerin yer aldığını belirten Kılıçdaroğlu, dönemin siyasi koşullarında bu çalışmanın önemli bir tabu yıktığını savundu.
Kılıçdaroğlu, 1991 yılında kurulan DYP-SHP koalisyon hükümeti döneminde Süleyman Demirel ve Erdal İnönü’nün Diyarbakır’da “Kürt realitesini kabul ediyoruz” açıklaması yaptığını anımsattı. CHP’nin daha sonraki yıllarda da benzer raporlar hazırladığını kaydeden Kılıçdaroğlu, partisinin sorunun demokratik yollarla çözülmesine uzun süredir öncülük ettiğini ifade etti.
Çözümün adresi olarak Meclisi gösterdi
CHP’nin 2013 yılındaki çözüm girişimine destek verdiğini belirten Kılıçdaroğlu, o dönemde sürecin kapalı görüşmelerle değil TBMM çatısı altında yürütülmesini istediklerini söyledi. Kılıçdaroğlu, 2020 yılındaki parti kurultayında da başta Kürt meselesi olmak üzere toplumsal sorunların demokrasi temelinde ve Meclis öncülüğünde çözülmesi yönünde taahhütte bulunduklarını aktardı.
Aradan geçen 13 yılın ardından çözüm adresi olarak TBMM’nin gösterildiğini ifade eden Kılıçdaroğlu, Meclisin süreci üstlenmesini olumlu karşıladıklarını dile getirdi. Bundan sonraki bütün aşamaların da milletvekillerinin, hukukun ve kamuoyunun denetimine açık biçimde yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Dört boyutlu çözüm mimarisi önerdi
Kılıçdaroğlu, gerçekçi ve kalıcı bir çözüm için dört temel başlığın birlikte ele alınması gerektiğini söyledi. Bunları terör örgütünün doğrulanabilir biçimde silahsızlandırılması ve örgütsel tasfiyesi, bütün vatandaşları kapsayan demokratik ve hukuki reformlar, Irak ile Suriye’deki bağlantılı silahlı yapıların geleceğine ilişkin bölgesel güvenlik düzenlemesi ve dış müdahaleleri sınırlayacak bir egemenlik stratejisi olarak sıraladı.
Türkiye’nin iç barışını tesis ederken dış jeopolitik hesaplara karşı da dikkatli olması gerektiğini belirten Kılıçdaroğlu, meselenin yalnızca bir güvenlik veya silah bırakma başlığı olmadığını söyledi. Kalıcı çözümün hukuk devleti, demokratik meşruiyet, eşit yurttaşlık, üniter yapı ve bağımsız dış politika anlayışıyla mümkün olacağını savundu.
Silahsızlanmanın denetlenebilir olmasını istedi
Terörün sona ermesini Türkiye açısından tarihsel bir fırsat olarak nitelendiren Kılıçdaroğlu, hazırlanacak çerçeve yasanın açık ve öngörülebilir hukuk ilkelerine dayanması gerektiğini belirtti. Silahsızlanmanın gerçek, denetlenebilir ve geri dönüşsüz biçimde gerçekleştirilmesini isteyen Kılıçdaroğlu, demokratik siyasetin alanının da genişletilmesi gerektiğini söyledi.
Kılıçdaroğlu, silahın bütünüyle siyasetin dışına çıkarılması gerektiğini ifade ederken siyasetin de kapalı pazarlıklardan uzaklaştırılarak TBMM’nin ve milletin denetimine açılmasını istedi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmasını da sürecin hukuki güvenceleri arasında gösterdi.
Üniter yapı kırmızı çizgi olarak açıklandı
CHP’nin yaklaşımını “Cumhuriyeti demokrasiyle taçlandırma süreci” olarak tanımlayan Kılıçdaroğlu, güvenlik ile özgürlüğün birbirinin karşıtı haline getirilmemesi gerektiğini söyledi. Farklı toplumsal aidiyetlerin ortak cumhuriyet yurttaşlığı içerisinde güvence altına alınmasını savunan Kılıçdaroğlu, bütün vatandaşların eşit haklara sahip olması gerektiğini vurguladı.
Terörün bitmesi ve üniter devlet yapısının korunmasının CHP açısından kırmızı çizgi olduğunu belirten Kılıçdaroğlu; TBMM merkezli sürece, hukuk devletine, eşit yurttaşlığa, demokratik siyasetin güçlendirilmesine ve bölgesel barışa destek verdiklerini açıkladı. Kılıçdaroğlu, siyasi çıkar hesabı yapmadan gerektiğinde sorumluluk üstleneceklerini belirterek, “Yeter ki bir kişi daha ölmesin, yeter ki Türkiye bu meseleden kurtulsun” mesajını verdi.