Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2025 yılı “Sağlık Modülü” sonuçlarına göre haneler üzerinde en fazla yük oluşturan kalem doktor muayene ve tedavi harcamaları oldu. Verilere göre hanelerin yüzde 6,1’i bu harcamaların “çok yük” getirdiğini, yüzde 50,2’si ise “biraz yük” oluşturduğunu belirtti. Yüzde 40,9’luk kesim ise muayene ve tedavi harcamalarının kendilerine yük getirmediğini ifade etti.
Araştırma, 15 yaş ve üzerindeki fertlerin sağlık durumları ile sağlık harcamalarının hane bütçesine etkisini ortaya koydu. Sonuçlar, sağlık harcamalarının özellikle düşük gelir gruplarında daha belirgin bir mali baskı oluşturduğunu gösterdi.
Diş ve ilaç harcamalarında tablo
Diş muayene ve tedavi harcamaları hanelerin yüzde 5,3’üne “çok”, yüzde 37,2’sine “biraz” yük getirdi. Yüzde 28,9’luk kesim ise diş harcamalarının kendilerine yük oluşturmadığını bildirdi. Son 12 ayda hanelerin yüzde 28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi için hiç harcama yapmadı.
İlaç harcamalarında ise hanelerin yüzde 5’i “çok”, yüzde 50,9’u “biraz” yük hissettiğini belirtti. Yüzde 44’lük kesim ilaç giderlerinin bütçelerine yük getirmediğini ifade etti. Son bir yılda ilaç harcaması yapmayanların oranı ise yüzde 0,1 olarak kaydedildi.
Gelir gruplarına göre farklılaşma
En düşük yüzde 20’lik gelir grubundaki hanelerin yüzde 62,9’u doktor muayene ve tedavilerinin kendilerine yük getirdiğini belirtti. Aynı gelir grubunda diş tedavilerinin yük oluşturduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 37,6, ilaç harcamalarının yük getirdiğini ifade edenlerin oranı ise yüzde 65,5 oldu.
En yüksek yüzde 20’lik gelir grubunda ise tablo tersine döndü. Bu gruptaki hanelerin yüzde 53’ü doktor muayene ve tedavilerinin, yüzde 38’i diş tedavilerinin, yüzde 59,5’i ise ilaç harcamalarının yük getirmediğini belirtti. Veriler, sağlık harcamalarının gelir düzeyiyle doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koydu.
Çalışma biçimi ve sağlık riski
15 yaş ve üzeri çalışan fertlerin işteki aktivite yoğunluğu incelendiğinde yüzde 29,4’ünün çoğunlukla oturarak, yüzde 45,5’inin ayakta durarak çalıştığı görüldü. Yüzde 18,7’si yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktivite yaparken, yüzde 6,4’ü ağır iş veya yoğun fiziksel faaliyet yürütüyor.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki fertlerin yüzde 11,2’sinin ağır işte çalıştığı tespit edildi. Risk altında olmayanlarda ise oturarak çalışma oranı daha yüksek seviyede gerçekleşti.
Fiziksel aktivite ve günlük yaşam becerileri
Araştırmaya göre 15 yaş ve üzerindeki fertlerin yüzde 63,3’ü olağan bir haftada iş dışında fiziksel aktivite veya boş zaman faaliyetlerine zaman ayırmıyor. Günlük en az 10 dakika aralıksız fiziksel aktivite yapanların oranı sınırlı düzeyde kaldı.
Günlük yaşam faaliyetlerinde en fazla zorlanılan alan yüzde 17,3 ile görme oldu. Bunu yüzde 15,2 ile yürüme, yüzde 12,6 ile hatırlama izledi. İletişim ve öz bakım gibi temel faaliyetlerde zorlanma oranları ise daha düşük seviyelerde kaydedildi. Veriler, sağlık harcamalarının yanı sıra yaşam tarzı ve gelir düzeyinin de sağlık üzerindeki etkisini ortaya koydu.