ABD’de yapılan kapsamlı bir araştırma, beslenme alışkanlıklarının yaşam süresi üzerindeki etkisini dakika hesabıyla ortaya koydu. Çalışmaya göre şekerli gazlı içecekler her tüketildiğinde ortalama 12 dakikalık sağlıklı yaşam süresi kaybına yol açarken, kuruyemiş, balık ve meyve gibi besinler yaşam süresine dakika dakika katkı sağlıyor.
Araştırma, University of Michigan’dan Prof. Oliver Jolliet ve Katerina S. Stylianou tarafından yürütüldü. Çalışmada, ABD diyetinde yaygın olarak tüketilen 5 bin 853 farklı gıda, “sağlıklı yaşamdan kazandırdığı ya da kaybettirdiği dakika” üzerinden analiz edildi.
Gazlı içecekler sağlıklı yaşam süresini kısaltıyor
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, şekerli gazlı içeceklerin etkisi oldu. Bulgulara göre bu içecekler, her tüketimde ortalama 12 dakikalık sağlıklı yaşam kaybına neden oluyor.
Uzmanlar, yaklaşık 600 mililitrelik bir gazlı içecekte 16 paket şekere eşdeğer şeker bulunduğunu ve bunun obezite, diyabet ve bazı kanser türleriyle ilişkili riskleri artırdığını vurguluyor. Bu nedenle gazlı içeceklerin, ultra işlenmiş gıdalar arasında en olumsuz etkiye sahip ürünlerden biri olduğu belirtildi.
İşlenmiş etler listenin başında
Çalışmada en fazla süre kaybına yol açan gıdalar arasında işlenmiş et ürünleri öne çıktı. Bir adet sosisli sandviç tüketiminin, ortalama 36 dakikalık sağlıklı yaşam kaybı ile listenin üst sıralarında yer aldığı açıklandı.
Araştırmacılar, işlenmiş etlerin yüksek tuz, doymuş yağ ve katkı maddeleri içermesi nedeniyle kalp-damar hastalıkları ve kanser riskini artırdığına dikkat çekti.
Bazı besinler yaşam süresine dakika kazandırıyor
Araştırma yalnızca olumsuz sonuçlara değil, sağlıklı besinlerin katkılarına da ışık tuttu. Buna göre bazı gıdaların sağlıklı yaşam süresine doğrudan artı sağladığı belirlendi.
Kuruyemiş ve tohumlar (30 gram): +25 dakika
Muz: +13,5 dakika
Fırınlanmış somon: +16 dakika
Araştırmacılar, bu besinlerin lif, sağlıklı yağ asitleri ve mikro besinler açısından zengin olmalarının koruyucu etki yarattığını ifade etti.
Küçük değişikliklerle büyük kazanım mümkün
Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise beslenme düzenindeki küçük değişikliklerin etkisi oldu. Günlük kalori alımının yalnızca yüzde 10’unun, kırmızı ve işlenmiş et yerine sebze, meyve, tam tahıl ve baklagillerden karşılanması halinde, günde 48 dakikalık sağlıklı yaşam artışı sağlanabileceği hesaplandı.
Araştırmacılara göre bu tür değişiklikler, hem bireysel sağlık hem de çevresel sürdürülebilirlik açısından anlamlı kazanımlar sunuyor.
Uzmanlardan uyarı: Tek gıdaya odaklanmak yanıltıcı
Araştırmayı yürüten ekip, çalışmanın bazı sınırlamaları olduğuna da dikkat çekti. Aynı gıda grubundaki besinlerin ayrıntılı şekilde ayrıştırılamadığı, örneğin elma ile karpuzun tek başlık altında değerlendirildiği belirtildi.
Uzmanlar, “Sadece tek bir gıdayı tüketerek sağlıklı bir yaşam sürmek mümkün değil. Önemli olan genel beslenme düzeni” uyarısında bulundu. Çalışmanın temel mesajı ise net: Ultra işlenmiş gıdaları azaltmak, küçük ama bilinçli tercihlerle yaşam süresine anlamlı katkı sağlamak mümkün.