Akaryakıt ürünlerinde fiyat artışlarının ÖTV üzerinden dengelenmesine imkân sağlayan eşel mobil sisteminin üç ay içinde kademeli olarak sonlandırılmasına yönelik düzenleme yapıldı. Resmî Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’na göre sistem, 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılacak.
Eşel mobil sisteminde kapsam değişti
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki artışların bir bölümünün Özel Tüketim Vergisi tutarlarında indirim yapılarak karşılanmasını sağlayan geçici bir mekanizma olarak uygulanıyordu. Sistem, petrol fiyatları ve döviz kurundaki hareketlerin pompa fiyatlarına etkisini sınırlamak amacıyla devreye alınmıştı.
Yeni Cumhurbaşkanı Kararı ile sistemin kapsamı yeniden düzenlendi. Buna göre benzin, motorin, LPG otogaz, LPG tüpgaz ve benzeri mallarda uygulanan mevcut dengeleme oranları kademeli olarak azaltılacak.
Temmuz ve ağustosta oran düşürülecek
Düzenlemeye göre yurt içi rafineri fiyatlarında artış olması halinde, bu artışın 31 Temmuz’a kadar yüzde 50’si kadar ÖTV tutarlarında indirim yapılacak. Böylece fiyat artışının bir bölümü vergi indirimiyle dengelenmeye devam edecek.
1 Ağustos ile 30 Eylül tarihleri arasında ise bu oran yüzde 25’e düşürülecek. Bu geçiş sürecinin ardından eşel mobil sistemi 1 Ekim 2026 itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılacak.
Fiyat düşüşünde ÖTV artışı uygulanacak
Karara göre yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması halinde ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış yapılacak. Bu uygulama, fiyat düşüşlerinin vergi tarafında telafi edilmesi anlamına geliyor.
Düzenleme, eşel mobil sisteminin ani şekilde değil, kademeli bir geçişle sona erdirilmesini hedefliyor. Böylece hem akaryakıt fiyatları hem de bütçe gelirleri üzerindeki etkinin kontrollü biçimde yönetilmesi amaçlanıyor.
Yİ-ÜFE güncellemesi bu dönem uygulanmayacak
ÖTV Kanunu kapsamında akaryakıt ve bazı diğer ürünlerde ÖTV tutarları her yıl ocak ve temmuz aylarında Yİ-ÜFE oranına göre güncelleniyor. Ancak yeni kararla ÖTV Kanunu’na ekli I sayılı listede yer alan tüm mallar için bu yıl temmuz-aralık döneminde Yİ-ÜFE güncellemesi yapılmayacak.
Bu karar, akaryakıt ve petrol ürünlerinde vergi artışının aynı dönemde ek maliyet oluşturmasının önüne geçmeyi hedefliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı kaynaklarına göre eşel mobil sisteminin dört aylık uygulama sürecinde dezenflasyonla mücadeleye katkı sağladığı değerlendiriliyor.
Sigara ÖTV’sinde de düzenleme yapıldı
Resmî Gazete’de yayımlanan bir diğer Cumhurbaşkanı Kararı ile sigaralara uygulanan ÖTV oranı ve maktu vergi tutarları da yeniden belirlendi. Buna göre sigarada ÖTV oranı yüzde 45’ten yüzde 42’ye düşürüldü.
Asgari maktu vergi tutarı 2,2953 lira, maktu vergi tutarı ise 23,7404 lira olarak belirlendi. Bu mallar için de temmuz-aralık döneminde Yİ-ÜFE güncellemesinin uygulanmaması kararlaştırıldı.
Fiyat değişimlerinin dengelenmesi hedefleniyor
Sigarada yapılan düzenlemeyle üreticilerin 1 liralık fiyat artışı yapabilmesi için nihai ürün fiyatında gereken minimum artışın 3,19 liradan 2,91 liraya düşürüldüğü belirtildi. Nispi vergi oranındaki düşüşten kaynaklanabilecek vergi kaybının ise paket başına alınan maktu vergi tutarındaki artışla karşılanması hedefleniyor.
Böylece sigarada fiyat değişimlerinin daha dengeli olması ve vergi gelirlerinde kayıp oluşmaması amaçlanıyor. Sigara dışında kalan tütün mamulleri ile alkollü içeceklerde ise temmuz-aralık dönemi için Yİ-ÜFE oranında güncelleme yapılacak.
Akaryakıt fiyatları geçiş sürecinde izlenecek
Eşel mobil sisteminin kademeli olarak sona erdirilmesi, akaryakıt fiyatlarının önümüzdeki üç ayda daha yakından takip edilmesine neden olacak. Özellikle uluslararası petrol fiyatları, rafineri fiyatları ve döviz kuru hareketleri pompa fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.
Hazine ve Maliye Bakanlığı değerlendirmelerine göre ABD/İsrail-İran savaşının etkilerinin dengelenmeye başlaması ve uluslararası petrol fiyatlarında düşüş eğilimi, sistemin kaldırılmasının enflasyona olumsuz etkisinin sınırlı kalacağı beklentisini güçlendiriyor. Düzenlemeyle eşel mobil sisteminin bütçe üzerindeki olumsuz etkisinin de sonlandırılması hedefleniyor.