Gelir İdaresi Başkanlığı, akaryakıt ürünlerinden tahsil edilen vergi tutarlarına ilişkin kamuoyunda ortaya atılan iddialarla ilgili açıklama yaptı. Açıklamada, petrol fiyatlarında yaşanan yükseliş nedeniyle devreye alınan eşel mobil sistemi kapsamında büyük miktarda ÖTV ve KDV gelirinden vazgeçildiği belirtilirken, yıl sonuna kadar toplam vergi kaybının 600 milyar lirayı aşabileceği ifade edildi.
GİB açıklamasında, jeopolitik gelişmelerin ardından petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişin vatandaş üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla 5 Mart’tan itibaren eşel mobil sisteminin yeniden devreye alındığı hatırlatıldı.
Eşel mobil sistemi yeniden devreye alınmıştı
Açıklamada, akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla Cumhurbaşkanı Kararı ile eşel mobil sisteminin uygulanmaya başlandığı belirtildi.
Söz konusu sistem kapsamında akaryakıt ürünlerindeki Özel Tüketim Vergisi’nin azaltılarak pompaya yansıyan zamların sınırlandırıldığı ifade edildi.
GİB, eşel mobil sistemi kapsamındaki ürünlerin toplam ÖTV’ye tabi ürünler içindeki payının yüzde 96’nın üzerinde olduğunu açıkladı.
Mart ayında ÖTV tahsilatı düştü
Gelir İdaresi Başkanlığı verilerine göre petrol ürünlerinden şubat ayında 44,3 milyar lira ÖTV tahsil edilirken, mart ayında bu rakam yüzde 18 düşüşle 36,3 milyar liraya geriledi.
Açıklamada, akaryakıt ürünlerine ilişkin ÖTV’nin 15 günlük dönemler halinde tahsil edildiği belirtilirken, mart ayı tahsilatının büyük bölümünün kriz öncesi dönemi kapsadığı ifade edildi.
Mart ayında yapılan tahsilatın ağırlıklı olarak 16 Şubat-4 Mart dönemine ait olduğu belirtilirken, petrol krizinin asıl etkisinin nisan ayı tahsilatlarında görüldüğü kaydedildi.
Nisan ayında tahsilat 6,9 milyar liraya düştü
GİB açıklamasında, petrol fiyatlarındaki yükselişin en yoğun etkisinin 16-31 Mart ile 1-15 Nisan dönemlerinde hissedildiği belirtildi.
Bu dönemlere ilişkin nisan ayı tahsilatının yalnızca 6,9 milyar lira olduğu ifade edilirken, vergi gelirlerinde ciddi düşüş yaşandığı vurgulandı.
Açıklamaya göre yılın ilk 4 ayında akaryakıt ürünlerinden elde edilen toplam ÖTV tahsilatı 136,8 milyar lira oldu.
Yıl sonu hedefi için 519 milyar lira daha gerekiyor
2026 yılı için akaryakıt ürünlerinden beklenen toplam ÖTV gelirinin 656,5 milyar lira olduğu belirtilirken, mevcut tahsilat düzeyi nedeniyle yılın geri kalanında 519,7 milyar liralık ek tahsilata ihtiyaç duyulduğu ifade edildi.
Gelir İdaresi Başkanlığı, mevcut petrol fiyatları ve mevcut vergi oranlarının korunması halinde bütçe hedeflerine ulaşmanın zorlaşabileceğine dikkat çekti.
KDV kaybı da büyüyor
Açıklamada yalnızca ÖTV değil, bu vergi üzerinden alınması gereken KDV gelirlerinde de önemli kayıp oluştuğu belirtildi.
Eşel mobil sistemi nedeniyle vazgeçilen ÖTV’nin KDV’sinin de tahsil edilemediği ifade edilirken, yılın geri kalanında yaklaşık 104 milyar liralık KDV gelirinden de vazgeçilmesinin beklendiği açıklandı.
Bu çerçevede toplam kamu gelir kaybının 600 milyar lirayı aşabileceği değerlendirildi.
Motorin ve LPG’de ÖTV sıfırlandı
GİB açıklamasında güncel akaryakıt vergi oranlarına ilişkin bilgiler de paylaşıldı.
Buna göre bugün itibarıyla motorin ve LPG’de maktu ÖTV’nin sıfır seviyesinde uygulandığı belirtilirken, benzinde ise yalnızca 3,0206 liralık maktu ÖTV bulunduğu kaydedildi.
5 Mart’tan bu yana günlük tüketim verileri dikkate alınarak yapılan hesaplamalarda, 86 milyar lira ÖTV ile bu tutar üzerinden alınmayan yaklaşık 17 milyar liralık KDV’den vazgeçildiği bildirildi.
Bu kapsamda toplam vergi kaybının şimdiden 100 milyar lirayı aştığı ifade edildi.
Petrol fiyatları bütçe dengelerini etkiliyor
Uzmanlar, küresel petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişin yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, kamu maliyesi ve bütçe dengelerini de doğrudan etkilediğini değerlendiriyor.
Özellikle Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin sürmesi halinde petrol fiyatlarındaki oynaklığın devam edebileceği, bunun da vergi gelirleri üzerinde yeni baskılar oluşturabileceği belirtiliyor.