Sosyal Güvenlik Kurumu, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında denetimlerini artırdı. Kurum tarafından yapılan son açıklamada, “aylığım kesilmesin” ya da “sosyal yardımım devam etsin” düşüncesiyle sigortasız çalışmayı kabul eden emekli, dul ve yetimlerin ciddi yaptırımlarla karşılaşabileceği belirtildi. SGK, kayıt dışı çalıştığı tespit edilen kişilerin aylıklarının kesileceğini ve yapılan ödemeler için yasal süreç başlatılacağını duyurdu.
SGK İstanbul İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, sigortalı çalışmanın bir tercih değil, anayasal ve yasal zorunluluk olduğuna dikkat çekildi. Kurum, çalışan ile işveren arasında yapılan “sigortasız çalışma” anlaşmalarının hukuken geçersiz olduğunu vurguladı.
“Kendi rızamla çalışıyorum” savunması geçerli sayılmıyor
SGK’nın açıklamasına göre çalışan kişinin “sigorta istemiyorum” yönündeki beyanı, işvereni hukuki sorumluluktan kurtarmıyor. Denetimlerde kayıt dışı çalışma tespit edilmesi halinde, çalışanın rızası olduğu yönündeki savunmaların idari yaptırımları engellemediği ifade edildi.
Kurum, kayıt dışı istihdamın yalnızca çalışanı değil, sosyal güvenlik sistemini de doğrudan etkilediğini belirterek denetimlerin sahada yoğun şekilde sürdürüldüğünü açıkladı.
Yetkililer, özellikle maaşının bir kısmını elden alan veya tamamen sigortasız çalıştırılan kişilerin büyük hak kayıpları yaşayabileceğine dikkat çekti.
Emekli, dul ve yetim aylıkları kesilebilecek
SGK’nın açıklamasında en dikkat çeken başlıklardan biri, kayıt dışı çalışan emekli, dul ve yetimlere yönelik yaptırımlar oldu. Buna göre sigortasız çalıştığı belirlenen kişilerin aylıkları derhal kesilebilecek.
Kurum ayrıca, usulsüz şekilde alınan ödemelerin faiziyle birlikte geri talep edilebileceğini belirtti. Bu durumun yalnızca emekli aylıklarını değil, dul ve yetim maaşlarını da kapsadığı ifade edildi.
İşsizlik maaşı alan kişilerin de kayıt dışı çalıştıklarının tespit edilmesi halinde mevcut ödeneklerini kaybedeceği ve yapılan ödemelerin geri istenebileceği bildirildi.
Sağlık ve emeklilik hakları da risk altında
SGK, kayıt dışı çalışmanın kısa vadeli gelir sağlasa da uzun vadede ciddi hak kayıplarına yol açtığını vurguladı. Sigortasız çalışan kişilerin iş kazası veya meslek hastalığı durumunda sosyal güvence kapsamı dışında kalabileceği belirtildi.
Açıklamada, iş kazası sonrası tedavi masraflarının ve Genel Sağlık Sigortası primlerinin kişinin kendisi tarafından karşılanmak zorunda kalabileceği ifade edildi.
Kayıt dışı geçen çalışma sürelerinin hizmet dökümüne işlenmemesi nedeniyle emeklilik sürecinin uzadığına dikkat çekilirken, ödenmeyen primlerin emeklilik hakkını doğrudan etkilediği kaydedildi.
Aile bireyleri de mağdur olabiliyor
SGK, sigortasız çalışmanın yalnızca çalışanı değil ailesini de etkileyebileceğine dikkat çekti. Özellikle vefat durumunda geride kalan aile bireylerinin ölüm aylığı gibi haklardan yararlanamayabileceği belirtildi.
Kurum, sosyal güvenlik sisteminin düzenli prim esasına dayandığını ve kayıt dışı çalışmanın bu sistemde ciddi boşluklar oluşturduğunu ifade etti.
Yetkililer, çalışanların kısa vadeli kazanç uğruna uzun vadeli sosyal güvenlik haklarını kaybetmemesi gerektiğini vurguladı.
İşverenleri ağır cezalar bekliyor
SGK’nın açıklamasında işverenlere yönelik yaptırımlara da geniş yer verildi. Sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen işletmelere ağır idari para cezaları uygulanacağı belirtildi.
Her bir sigortasız çalışan ve her ay için ayrı ayrı ceza uygulanabileceği ifade edilirken, geçmişe dönük sigorta primlerinin gecikme faiziyle birlikte tahsil edileceği bildirildi.
Ayrıca kayıt dışı işçi çalıştırdığı belirlenen işletmelerin devlet tarafından sağlanan sigorta primi teşvikleri, indirimler ve desteklerden yararlanamayabileceği kaydedildi.
Şikayet ve ihbar kanalları açık tutuluyor
SGK, kayıt dışı çalıştırıldığını düşünen vatandaşlar için başvuru yollarını da hatırlattı. Çalışanların ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi üzerinden ihbarda bulunabileceği belirtildi.
Vatandaşların ayrıca e-Devlet üzerinden Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi aracılığıyla şikayet oluşturabileceği ifade edildi.
Şahsen başvuru yapmak isteyenlerin ise SGK il müdürlükleri veya sosyal güvenlik merkezlerine dilekçe ile müracaat edebileceği bildirildi.