Osmanlı’dan Cumhuriyet’e: Çorum’un İdari Yolculuğu
Ankara Meydan Savaşı'nın ardından Osmanlı birliğini sağlayan Çelebi Mehmet, oğlu II. Murat’ı Amasya’ya vali olarak atamıştır. Bu dönemde Çorum, Amasya Sancağı’na bağlı bir yerleşim yeriydi. Ancak Cumhuriyet’in ilanı sonrası, 20 Nisan 1924’te Çorum ilk kez bağımsız bir il olma unvanına kavuşmuştur.
Medeniyetlerin Kavşağında Bir Şehir
Çorum, tarih boyunca birçok farklı medeniyete ev sahipliği yaptı. Hititler’in Anadolu’daki ilk büyük merkezi olan bölgede, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait sayısız kalıntı günümüze ulaşmıştır. Aynı alanda bir Hitit höyüğü ile bir Roma mozaiği, Selçuklu kervansarayı kalıntılarıyla yan yana bulunabilir. Bu kültürel zenginlik, Çorum’u Türkiye’nin en önemli arkeolojik hazinelerinden biri haline getiriyor.
Tarih Öncesinden Günümüze Uzanıyor
Çorum, sadece yazılı tarihle değil, tarih öncesi dönemlere ait izlerle de dikkat çeker. Bölgede doğal ve insan yapımı mağaralar oldukça yaygındır. Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan çok sayıda eser, Çorum’un binlerce yıl boyunca bir medeniyet merkezi olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Çorum İsminin Kökeni Hakkında Farklı Rivayetler
Bizans Dönemi: Nikonya'dan Çorum’a Malazgirt Savaşı'ndan önce dahi Türk boylarının yerleşmeye başladığı Anadolu’da, Çorum o dönem Bizans’a bağlı olarak “Nikonya” ya da “Yankoniye” adıyla anılıyordu.
Danişmendname’deki Anlatım
Melik Ahmet Danişmend’in bölgeyi fethettiği ve bir rüyası üzerine depremle yok olan bir şehrin halkına "Cürümlü" denildiği, bu ifadenin zamanla "Çorumlu"ya evrildiği anlatılır.
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
Ünlü seyyah Evliya Çelebi, Selçuklu Sultanı Kılıç Arslan’ın astım hastası oğlu ile yüzlerce hastayı bu bölgeye gönderdiğini ve şifaya kavuşan insanların buraya “Çorum” adını verdiğini kaydeder.
Halk Anlatımı: Çevrim’den Çorum’a
Çorum’un çevresinin dağlarla çevrili bir ova olması nedeniyle “Çevrim” olarak anıldığı, bu ismin zamanla halk ağzında “Çorum”a dönüştüğü de diğer bir rivayet olarak aktarılır.
Oğuz Boylarıyla Bağlantı
Bazı kaynaklara göre Çorum ismi, Oğuz boylarından Alayuntlu oymağına dayanır ve Türklerin bölgeye yerleşmesiyle bu ad kullanılmaya başlanmıştır.