TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi beklenen kanun teklifiyle, suça sürüklenen çocuklara ilişkin ceza ve infaz sisteminde önemli değişiklikler yapılması öngörülüyor. Teklif, bazı çocuk hükümlülerin cezalarının çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlamasını, iyi hâl değerlendirmesinin ardından çocuk eğitimevlerine ayrılmasını ve silahların çocukların eline geçmesine neden olan kişilere hapis cezası verilmesini içeriyor.
İnfaza kapalı kurumda başlanması öngörülüyor
Teklife göre çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanmasına ilişkin mevcut sistem değiştirilecek. Belirlenen suçlardan hüküm giyen çocukların infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak.
Çocuğun kurum içindeki tutum ve davranışları ile iyi hâli değerlendirildikten sonra çocuk eğitimevine ayrılmasına karar verilebilecek. Düzenlemede çocukların yaşları, fiziki gelişimleri, cinsiyetleri ve işledikleri suçların niteliğine göre ayrı bölümlerde barındırılması da öngörülüyor.
Ağır suçlarda ceza indirimi yeniden düzenlenecek
Teklifle 15 ile 18 yaş arasındaki çocukların kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama gibi suçlardan alacakları cezalara ilişkin indirim sisteminde değişikliğe gidilmesi planlanıyor. Hâkime, suçun işleniş biçimi ve failin özelliklerini dikkate alarak daha ağır ceza belirleme yetkisi verilmesi öngörülüyor.
Mevcut mevzuatta 15-18 yaş grubundaki çocuklara verilen cezalarda yaş küçüklüğü nedeniyle indirim uygulanıyor. Teklifin yasalaşması halinde özellikle ağır suçlar bakımından indirim oranlarının sınırlandırılması veya bazı durumlarda uygulanmaması gündeme gelecek.
Silahı çocukların erişimine bırakanlara hapis cezası
Kanun teklifinde ateşli silahların muhafazasına ilişkin yeni bir yaptırım da yer alıyor. Silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimde saklayarak bir çocuğun ele geçirmesine neden olan kişinin cezalandırılması öngörülüyor.
Fiilin daha ağır bir suçu oluşturmaması halinde silah sahibine veya silahın korunmasından sorumlu kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Düzenlemeyle çocukların ailelerine veya silah sahiplerine ait silahlara ulaşmasının önlenmesi amaçlanıyor.
Muhalefetten anayasa ve çocuk hakları itirazı
Muhalefet partileri, teklifin Adalet Komisyonundaki görüşmeleri sırasında bazı maddelerin Anayasa’ya aykırı olduğunu savundu. Karşı oy yazılarında düzenlemenin çocuk adalet sistemindeki koruyucu, önleyici ve onarıcı yaklaşımı zayıflattığı ileri sürüldü.
Muhalefet temsilcileri, çocukların yetişkinlere benzer bir ceza rejimine tabi tutulmasının çocukların üstün yararı ilkesiyle bağdaşmadığını belirtti. Düzenlemelerin çocukları suça sürükleyen ekonomik, sosyal ve ailevi koşulları ortadan kaldırmak yerine cezalandırmayı merkeze aldığı eleştirisi yapıldı.
Teklifin bu hafta görüşülmesi bekleniyor
Düzenlemeyi savunanlar ise ağır suçlara karışan çocuklar bakımından mevcut yaptırımların yetersiz kaldığını ve caydırıcılığın artırılması gerektiğini belirtiyor. Teklifin bütün çocuk hükümlüler için tek tip kapalı infaz sistemi getirmediği, suçun ve cezanın niteliğine göre kademeli bir model oluşturduğu ifade ediliyor.
Kanun teklifi henüz yasalaşmadığı için düzenlemeler yürürlüğe girmiş değil. Maddelerin TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından uygulamanın ayrıntıları kesinleşecek.