Ticaret Bakanlığı, yayımladığı yeni genelgeyle sağlık açısından yüksek risk taşıdığı belirlenen ayakkabı, oyuncak ve saraciye ürünlerinin posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle Türkiye’ye getirilmesini kısıtladı. Karar, özellikle Çin menşeli düşük maliyetli ürünlerin ithalatında sıkı bir denetim dönemini başlatıyor.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, söz konusu kararın tüketici sağlığını korumak ve güvensiz ürün girişini önlemek amacıyla alındığı vurgulandı. E-ticaret platformlarında satılan bazı ürünler üzerinde yapılan denetim ve laboratuvar analizleri sonucunda 182 ürünün incelendiği, bunlardan 148’inin ürün güvenliği kriterlerini taşımadığı tespit edildi.
Toksik madde tespit edildi: fitalat, kurşun, kadmiyum ve PAHs
Bakanlığın açıklamasında, “Yapılan incelemelerde ayakkabılar, oyuncaklar ve saraciye ürünlerinde (gerçek ve suni deriden yapılmış çanta ve bavullar) yasal sınırların çok üzerinde fitalat, kurşun, kadmiyum ve PAHs gibi toksik maddelere rastlanmıştır” ifadelerine yer verildi. Bu maddeler, özellikle çocuk sağlığı üzerinde uzun vadeli olumsuz etkiler yaratabilen kanserojen ve endokrin bozucu kimyasallar arasında yer alıyor.
Yeni genelge, söz konusu ürünlerin posta ve hızlı kargo yoluyla bireysel ithalatının kısıtlanması anlamına geliyor. Buna göre, Çin dahil riskli ülke menşeli ürünler artık basitleştirilmiş gümrük prosedürleriyle ülkeye sokulamayacak.
Amaç: tüketici sağlığını korumak ve denetimi sıkılaştırmak
Bakanlık yetkilileri, uygulamanın temel amacının “ucuz ama sağlığa zararlı ürünlerin e-ticaret yoluyla kontrolsüz girişini engellemek” olduğunu belirtti. Böylece hem tüketici güvenliği sağlanacak hem de yerli üreticilerin rekabet koşulları korunacak.
Ticaret Bakanlığı, bundan sonraki süreçte benzer ürün gruplarında da risk analizine dayalı denetimlerin artırılacağını ve gümrük laboratuvarları aracılığıyla kimyasal içerik kontrollerinin sıklaştırılacağını bildirdi.
Çin mallarına yönelik yeni denetim süreci
Bu karar, Türkiye’nin son dönemde ürün güvenliği politikalarında Avrupa Birliği ile uyumlu bir yaklaşım benimsediğini de gösteriyor. AB ülkelerinde de benzer biçimde oyuncak, tekstil ve ayakkabı kategorilerinde fitalat ve ağır metal sınır değerleri sıkı denetime tabi tutuluyor.
Ticaret Bakanlığı’nın adımı, sadece Çin’den gelen değil, yüksek riskli ürün grubuna giren tüm ithal malların daha yakından incelenmesini sağlayacak. Yetkililer, önümüzdeki dönemde e-ticaret gümrüklerinde laboratuvar altyapısının güçlendirilmesi ve ürün güvenliği testlerinin yaygınlaştırılması yönünde çalışmaların sürdüğünü aktardı.
Tüketicilere uyarı: düşük fiyat her zaman güvenli değil
Uzmanlar, internet üzerinden yapılan alışverişlerde özellikle çocuklara yönelik oyuncak, kıyafet ve plastik ürünlerde dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor. Fitalat ve ağır metallerin uzun süreli maruziyetinde bağışıklık, sinir ve üreme sistemi üzerinde zararlı etkiler görülebiliyor.
Bu nedenle, vatandaşların CE işareti taşıyan, üreticisi belli ve test raporlarına sahip ürünleri tercih etmesi öneriliyor. Ticaret Bakanlığı da bu konuda kamuoyu bilgilendirme kampanyaları yürüteceğini açıkladı.
Türkiye’nin ticaret güvenliği politikalarında yeni adım
Söz konusu genelgeyle birlikte Türkiye, ithalat güvenliği ve tüketici sağlığı alanında yeni bir döneme adım atıyor. Çin menşeli ürünlerdeki bu kısıtlama, sadece bireysel kargo gönderimlerini değil, genel anlamda yüksek riskli ürün gruplarının tedarik zincirini de daha sıkı bir kontrol altına alacak.
Bu uygulamanın, önümüzdeki süreçte oyuncak, tekstil, ayakkabı ve aksesuar sektörlerinde kalite standartlarını yükseltmesi bekleniyor. Bakanlık, yeni düzenlemeyle sağlığa zararlı ürünlerin Türkiye pazarına girişinin önüne geçmeyi hedefliyor.