Karadeniz yaylalarında yetişen ve yalnızca dört yılda bir hasat edilebilen “deli bal”, hem eşsiz etkileri hem de dikkatle tüketilmesi gereken yapısıyla yeniden gündemde. Giresun’un yüksek rakımlı köylerinde orman gülünden üretilen bu özel bal türü, sağlık arayanların ilgisini çekerken, uzmanlar da “ölçüsüz tüketim” konusunda peş peşe uyarılarda bulunuyor.
Doğal antibiyotik etkisiyle bilinen ve nesilden nesile aktarılan üretim teknikleriyle elde edilen deli bal, şeker, tansiyon ve bronşit gibi rahatsızlıklara karşı alternatif olarak değerlendiriliyor. Ancak fazlası ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor.
500 Yıllık Gelenekle Elde Ediliyor
Giresun’un Güce ilçesine bağlı Boncukçukur köyünde üçüncü kuşak arıcılık yapan Cabir Fazlı, deli balın üretim sürecinde halen “çardak sistemi” kullanıldığını belirtiyor. Bu sistem, arıların yaban hayvanlarından korunmasını sağlarken, balın doğal ortamında ve kontrollü şekilde oluşmasına imkân tanıyor. Fazlı, “Bu bal her yıl değil, yalnızca uygun iklim ve çiçek örtüsü birleştiğinde oluşur. Genellikle dört yılda bir gerçek verim alınır,” diyerek üretimin nadirliğine dikkat çekiyor.
Fazla Tüketen Hastaneyi Boyluyor
Arıcı Ali Caman ise bu balın faydalarının yanı sıra risklerine de vurgu yapıyor. Orman gülünde bulunan grayanotoksin maddesinin bala geçerek farmakolojik etki yarattığını ifade eden Caman, “Tansiyon ve şeker hastalarında olumlu etkilerini gözlemledik. Ancak fazla tüketen kişinin bayıldığı, gözünü hastanede açtığı örnekler de çok fazla,” diyerek uyarıyor.
Her Yıl Üretilemiyor, Fiyatı Katlanıyor
Bal üreticisi Şenol Türedi ise deli balın oluşumu için orman gülü, taflan ve kestane gibi farklı bitkilerin aynı anda çiçek açması gerektiğini vurguluyor. Bu denk geliş her yıl yaşanmadığı için balın üretim sıklığı düşüyor, buna bağlı olarak piyasadaki değeri artıyor. Türedi, “Faydası kadar dozu da önemli. Küçük bir kaşık yeterli. Aksi takdirde tansiyon düşüklüğü, mide bulantısı, kalp ritmi bozukluğu gibi ciddi etkilerle karşılaşılabiliyor,” diyerek tüketicileri dikkatli olmaya çağırıyor.