Enflasyonun hızla yükseldiği bu dönemde ev sahipleri ile kiracılar arasında kira tespit davalarının sayısı giderek artıyor. Son dönemde bu davalarda öne çıkan hukuki araçlardan biri de “hakkaniyet indirimi” oldu. Özellikle beş yılını doldurmuş kiracılar, mahkemeye taşınan kira artışı taleplerine karşı bu indirim hakkını gündeme getiriyor.
Ekol TV'nin haberine göre, hukukçu Sedef Selçuk, hakkaniyet indiriminin yalnızca mahkemeler aracılığıyla uygulanabildiğini belirtti. Kiracının evde uzun süredir oturuyor olması, evde iyileştirme yapmış olması veya konutun fiziki özellikleri gibi unsurlar dikkate alınarak kira tutarı yüzde 5 ila 30 arasında düşürülebiliyor.
Beş yıl dolduysa TÜFE sınırı kalkıyor, mahkeme piyasa rayicine bakıyor
Kira sözleşmelerinde ilk beş yıl boyunca zamlar yalnızca TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre belirlenebiliyor. Ancak beşinci yılın ardından bu sınır ortadan kalkıyor. Ev sahibi, kira bedelinin düşük kaldığını öne sürerek kira tespit davası açabiliyor ve bu durumda TÜFE oranına bağlı kalınmaksızın, bölgedeki emsal kiralara göre yeni bedel belirlenebiliyor.
Hâkim, güncel piyasa koşullarını, benzer dairelerin kira bedellerini ve kira sözleşmesinin süresini göz önünde bulundurarak karar veriyor. Ancak kiracı bu noktada "hakkaniyet indirimi" talep ederek oluşabilecek yüksek zammın etkisini azaltabiliyor.
Kiracılar hangi durumda hakkaniyet indirimi talep edebilir?
Hakkaniyet indirimi, yalnızca kira tespit davası sürecinde ve hâkim takdiriyle uygulanabiliyor. Hukukçu Sedef Selçuk’a göre, bu indirimi talep edebilmek için bazı somut gerekçelerin olması gerekiyor. Örneğin kiracının uzun süredir düzenli kira ödüyor olması, evde masraflı tadilatlar yapmış olması veya konutun bulunduğu binanın yaşlı ve eski durumda olması önemli kriterler arasında yer alıyor.
Ayrıca kiracının ekonomik durumu, gelir seviyesi ve mevcut kirayı ödeyip ödeyemeyeceği gibi sosyal kriterler de hâkim tarafından dikkate alınabiliyor. Bu değerlendirmeler sonucunda hâkim, belirlediği yeni kira bedelinden yüzde 5 ila 30 arasında bir indirim yapma yetkisine sahip.
Hakkaniyet indirimi yüzde kaç uygulanır? Karar nasıl verilir?
Uygulamada hakkaniyet indiriminin oranı mahkemenin takdirine bağlı olarak değişiyor. Genellikle yüzde 10-15 arasında uygulanıyor olsa da, bazı durumlarda bu oran yüzde 30’a kadar çıkabiliyor. Özellikle kiracının kiralanan konuta katkıda bulunduğu, çevredeki diğer konutlara göre daha kötü koşullarda yaşadığı ya da sosyal ve ekonomik açıdan zor durumda olduğu durumlarda bu oran artabiliyor.
Kararın verilmesinde bilirkişi raporları, emsal kira analizleri ve tarafların sunduğu deliller etkili oluyor. Mahkeme yalnızca ev sahibinin beyanıyla hareket etmiyor; objektif verilerle kira artışını gerekçelendiriyor. Hakkaniyet indirimi ise bu objektif tabloya kiracı lehine yumuşatma sağlayan bir hukuki enstrüman olarak kullanılıyor.
Kira tespit davaları artıyor, kiracılar yasal haklarını bilmeli
Yüksek enflasyonla birlikte özellikle büyükşehirlerde ev sahipleri eski kiracılara yönelik dava yoluyla kira artışı talebinde bulunuyor. Bu nedenle beşinci yılını dolduran kiracıların, kendilerine açılabilecek dava durumunda yasal haklarını bilmesi kritik önem taşıyor. Hakkaniyet indirimi, bu davalarda kiracıları ciddi oranda rahatlatabilecek bir hukuki araç niteliği taşıyor.
Uzmanlar, kira tespit davalarının artmasıyla birlikte kiracıların hukuki danışmanlık almasını ve davaya konu olan konutla ilgili tüm belgeleri saklamasını öneriyor. Kira sözleşmesi, ödeme dekontları, evde yapılan onarımlar ve iletişim kayıtları mahkeme sürecinde lehlerine kullanılabilir.