Ekonomi yönetimi, kredi kartları, bireysel krediler ve konut finansmanını kapsayan yeni makroihtiyati adımları gece yarısı art arda açıkladı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası koordinasyonunda alınan kararlar, finansal istikrarın güçlendirilmesi ve tüketicinin korunması gerekçesiyle hayata geçirildi. Düzenlemeler özellikle kredi kartı limitlerine getirilen yeni sınırlar nedeniyle kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Açıklamalar, ekonomi politikalarında sıkılaşma sürecinin devam edeceğine işaret ederken, bazı başlıklar Haziran 2023 öncesindeki uygulamaları hatırlattı.
BDDK ve TCMB’den eş zamanlı adımlar
BDDK tarafından yayımlanan kararlarla kredi kartı limitleri, kart ve kredi borçlarının yeniden yapılandırılması, kredili mevduat hesapları (KMH) ve konut kredilerinde teminat yapısına ilişkin değişiklikler yapıldı. Aynı saatlerde TCMB de yabancı para krediler ve KMH büyümesine yönelik sınırlamaları duyurdu.
Yetkililer, söz konusu düzenlemelerin finansal istikrarı desteklemek ve risk birikimini sınırlamak amacı taşıdığını vurguladı. Paket halinde açıklanan önlemler, piyasalarda “yeni bir sıkılaşma dalgası” olarak değerlendirildi.
Kredi kartı limiti ve gelir ispatı şartı
BDDK’nın kararına göre kart sahibinin tüm bankalardaki toplam kredi kartı limiti, ilk yıl için aylık ortalama gelirin en fazla iki katı, ikinci yıldan sonra ise dört katı ile sınırlandırıldı. Yeni kart başvurularında ve mevcut kartların limit artırımlarında yalnızca aylık ya da yıllık ortalama gelir dikkate alınacak.
Gelir bilgileri, bankalarca ispata elverişli belgeler üzerinden teyit edilecek. Bu düzenlemeyle, kredi kartı limitlerinin gelirle daha uyumlu hale getirilmesi hedefleniyor.
En tartışmalı başlık: Kredi kartı limit düşüşü
Düzenlemeler içinde en fazla tepki çeken madde, yüksek ancak aktif olarak kullanılmayan kredi kartı limitlerine yönelik oldu. Buna göre, kart hamillerinin tüm bankalardaki toplam kredi kartı limitlerinin 400 bin TL’nin üzerinde olması halinde, kullanılmayan limitlerin bir kısmı bankalar tarafından azaltılacak.
Toplam kredi kartı limiti 400 bin TL ile 750 bin TL arasında olanlarda, son bir yılın en düşük kullanılabilir limitine göre yüzde 50 oranında düşüş yapılacak. Toplam limiti 750 bin TL’nin üzerinde olanlarda ise bu oran yüzde 80 olarak uygulanacak.
Uygulama takvimi ve istisnalar
Limit azaltım işlemleri 15 Şubat’a kadar tamamlanacak. Bankalar, tüm kredi kartı limitlerini 1 Ocak 2027’ye kadar müşterilerin aylık ya da yıllık ortalama gelirleriyle uyumlu hale getirecek.
Limit düşüşü sonrası toplam kredi kartı limiti 400 bin TL ve altına gerileyen kart sahiplerinin, 15 Şubat sonrasında yapacağı limit artış taleplerinde 400 bin TL’ye kadar gelir ispatı aranacak. Bu tutarın üzerindeki artışlarda ise finansal skorlama esas alınacak.
BDDK’nın gerekçesi: Yasadışı bahis ve risk yönetimi
BDDK, söz konusu uygulamayla dar ve orta gelirli kart kullanıcılarının mevcut limitlerinin korunacağını savundu. Yüksek ancak kullanılmayan limitlerin ise gelir düzeyiyle uyumlu hale getirilmesinin hedeflendiği belirtildi.
Ayrıca düzenlemenin, dolandırıcılık risklerini azaltacağı ve kullanılmayan limitlerin sınırlandırılması yoluyla yasadışı bahisle mücadeleye katkı sağlayacağı ifade edildi.
Piyasa tepkisi ve eleştiriler
Ekonomi çevrelerinde ise gerekçeler yeterli bulunmadı. Eleştirilerde kredi kartının yeni bir satın alma gücü yaratmadığı, yalnızca gelecekteki gelirin öne çekilmesini sağlayan bir ödeme aracı olduğu vurgulandı.
Özellikle eğitim, sağlık ve beklenmeyen yüksek tutarlı harcamalarda kredi kartı limitlerinin kritik rol oynadığı, limitlerin düşürülmesinin kullanıcıları nakit ya da sistem dışı çözümlere yöneltebileceği uyarıları yapıldı.
Tüketimde geçici artış endişesi
Limitlerin 15 Şubat’a kadar belirlenmesi, bu süre içinde bazı kullanıcıların kart limitlerini doldurma eğilimine girebileceği endişesini de gündeme getirdi. Uzmanlar, bu durumun kısa vadede tüketimi artırarak dezenflasyon sürecini olumsuz etkileyebileceğini dile getirdi.
Bu riskin, düzenlemenin hedeflediği mali disiplinle çelişebileceği yönünde değerlendirmeler öne çıktı.
İkinci açıklama geldi
Tepkiler üzerine BDDK, ikinci bir açıklama yayımladı. Açıklamada kararların Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB koordinasyonunda alındığı vurgulandı.
Düzenlemelerin temel amacının tüketicinin korunması, alt gelir gruplarının desteklenmesi, yasadışı bahisle mücadele ve uluslararası düzenlemelere uyum olduğu ifade edildi.
Konut kredilerinde teminat yapısı değişti
BDDK kararları kapsamında konut kredilerinde kredi değer oranına ilişkin önemli bir değişikliğe gidildi. Birinci el–ikinci el konut ayrımı kaldırılarak, 2010 sonrası inşa edilen ve en az C enerji sınıfına sahip konutlar avantajlı kredi oranı kapsamına alındı.
En az bir konutu bulunanlar için ise mevcut oranların yüzde 75 azaltılarak uygulanmasına devam edilecek. Düzenlemenin, enerji verimliliği yüksek ve görece depreme dayanıklı konutların alımını teşvik etmesi amaçlanıyor.
Kart kullanıcılarının yüzde 75’i etkilenmeyecek
BDDK verilerine göre Aralık 2025 itibarıyla Türkiye’de 40,7 milyon tekil kredi kartı kullanıcısı bulunuyor. Bunların yaklaşık 30,6 milyonu, yani yüzde 75’i 400 bin TL’nin altında limite sahip.
750 bin TL’nin üzerinde limite sahip kullanıcıların oranı sınırlı kalırken, bu grubun toplam limitten aldığı payın yüzde 48 olduğu ve doluluk oranının yaklaşık yüzde 20 seviyesinde bulunduğu açıklandı. 400 bin TL ve altındaki limitlere herhangi bir kesinti yapılmayacağı vurgulandı.
Kart ve ihtiyaç kredilerinde yeniden yapılandırma
Düzenlemeye göre dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş bireysel kredi kartları ile ödemesi 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredileri yeniden yapılandırılabilecek. Borçluların, yapılandırma tarihindeki bakiye üzerinden üç ay içinde başvurmaları halinde azami 48 ay vade imkânı sunulacak.
KMH ve döviz kredilerine sıkı sınır
Bireysel kredili mevduat hesaplarında yeni açılışlar ve limit artışlarında KMH limiti, belgelenmiş aylık ortalama gelirin en fazla iki katı olacak. Kullanılmayan KMH limitleri için bankaların sermaye yeterliliği yükümlülükleri artırıldı.
TCMB ise tüketicilere tahsis edilen KMH’lar için sekiz haftalık dönemler itibarıyla yüzde 2 büyüme sınırı getirdi. Yabancı para kredilerde ise büyüme sınırı yüzde 1’den yüzde 0,5’e indirildi. Uzmanlar, bu adımların sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla atıldığını belirtiyor.