Cumhuriyet yazarı Orhan Bursalı, Nobel ödüllü Türk bilim insanı Aziz Sancar ve ekibinin, agresif bir beyin kanseri türü olan glioblastomayı farelerde tamamen ortadan kaldırmayı başardığını yazdı. Uzun süredir devam eden deneylerin başarıyla sonuçlandığı ve çalışmanın bilim dünyasında dikkatle izlendiği belirtildi.
Bursalı, deneylerin ardından elde edilen sonuçların insanlara uygulanabilmesi için henüz erken olduğunu vurgularken, sürecin klinik aşamaya geçmesi için resmi izinlerin beklendiğini aktardı.
Fare deneylerinde yüzde yüz başarı sağlandı
Aziz Sancar ve ekibinin farklı preklinik glioblastoma fare modelleri üzerinde yürüttüğü deneylerde, geliştirilen yöntemin kanseri yüzde yüz oranında yok ettiği gözlemlendi. Deney sonuçları, özellikle sağ kalım oranlarında bugüne kadar görülmemiş düzeyde iyileşmeler ortaya koydu.
Bu bulgular, beyin kanserinin en ölümcül türlerinden biri olan glioblastoma karşı umut verici bir bilimsel gelişme olarak değerlendiriliyor. Ancak araştırmacılar, farelerde elde edilen başarının insanlarda aynı sonucu verip vermeyeceğinin henüz bilinmediğine dikkat çekiyor.
Çalışma PNAS’ta yayımlandı
Araştırmaya ilişkin makale, Aziz Sancar’ın üyesi olduğu Amerikan Bilimler Akademisi’nin dergisi PNAS’ta öncelikli olarak yayımlandı. Yayın sonrası çalışma, tıp ve biyoteknoloji çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Bilim dünyasında yapılan değerlendirmelerde, Nobel ödüllü bir ismin öncülüğünde yürütülen bu araştırmanın, glioblastoma tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği ifade ediliyor.
EdU ve TMZ birlikte kullanıldı
Araştırmada, laboratuvar çalışmalarında sık kullanılan EdU adlı kimyasal molekül ile glioblastoma tedavisinde halihazırda kullanılan kanser ilacı Temozolomid (TMZ) birlikte uygulandı. Bu iki maddenin kombinasyonunun, tümör hücrelerini etkili biçimde ortadan kaldırdığı belirlendi.
Deneylerde bazı gruplara yalnızca EdU, bazılarına yalnızca TMZ, diğerlerine ise her iki madde birlikte verildi. En etkili sonucun, iki ilacın birlikte kullanıldığı gruplarda ortaya çıktığı saptandı.
“Konsept basit ama etkili”
Aynı zamanda UNC Lineberger Comprehensive Cancer Center üyesi olan Aziz Sancar, çalışmaya ilişkin değerlendirmesinde yöntemin temel mantığını şöyle özetledi: EdU ile TMZ birlikte kullanıldığında, iki ilacın sinerjik biçimde hareket ederek tümörleri yok edebildiği ve ölümü önleyebildiği görüldü.
Sancar, bu sonucun birçok farklı preklinik çalışmayla doğrulandığını ve elde edilen verilerin bilimsel açıdan güçlü olduğunu vurguladı.
İnsan deneyleri için en az iki yıl öngörülüyor
Orhan Bursalı’nın aktardığına göre Aziz Sancar, insanlarda klinik deneylere geçiş için temkinli bir takvim öngörüyor. Buna göre, Amerikan Sağlık Enstitüsü’nden izin alınması ve gerekli hazırlıkların tamamlanması gerekiyor.
Sancar, farelerde elde edilen başarının çok önemli olduğunu ancak insan deneylerinin en erken iki yıl içinde başlayabileceğini belirterek, “Yöntem insanlarda da aynı sonucu verir mi, bunu ancak klinik çalışmalar gösterecek” değerlendirmesinde bulundu.