Anayasa Mahkemesi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yer alan “bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma” düzenlemesine ilişkin dikkat çeken bir iptal kararı verdi. Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, söz konusu düzenlemenin bazı hükümleri Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildi.
Kararın, dijital materyallere yönelik arama ve el koyma işlemleri açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendirilirken, iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe gireceği belirtildi.
Başvuru Bursa’daki mahkemeden geldi
Karara göre süreç, Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin baktığı bir kaçakçılık davası sırasında başladı.
Mahkeme, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134’üncü maddesinde yer alan bazı hükümlerin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
Başvuruda özellikle bilgisayarlar, dijital kayıtlar ve elektronik veriler üzerinde yapılabilecek arama ile el koyma işlemlerinin sınırlarının yeterince açık olmadığı yönünde değerlendirmelerin yer aldığı öğrenildi.
AYM hangi düzenlemeleri iptal etti?
Anayasa Mahkemesi, CMK’nın 134’üncü maddesinin bazı bölümlerini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
İptal edilen düzenlemeler arasında şu hükümler yer aldı:
-
“Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkanının bulunmaması halinde, hakim tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına…” ilişkin bölüm
-
“Bilgisayar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine şifrenin çözülememesi nedeniyle girilememesi veya gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması halinde çözümün yapılabilmesi için bu araç ve gereçlere el konulabilir” hükmünün ilgili kısmı
AYM, söz konusu bölümlerin Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti.
Kalan hükümler de iptal edildi
Mahkeme, yalnızca belirli ibareleri değil, bağlantılı düzenlemelerin kalan bölümlerini de 6216 sayılı Kanun kapsamında iptal etti.
Kararda, dijital materyallere yönelik müdahalelerin temel hak ve özgürlükler bakımından hassas bir alan oluşturduğuna dikkat çekildiği öğrenildi.
Özellikle özel hayatın gizliliği, kişisel verilerin korunması ve haberleşme özgürlüğü gibi anayasal güvencelerin değerlendirmede etkili olduğu ifade ediliyor.
Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre iptal hükmü hemen uygulanmayacak.
Anayasa Mahkemesi, ortaya çıkabilecek hukuki boşluğun önüne geçmek amacıyla kararın yürürlüğe giriş tarihini 9 ay sonrasına erteledi.
Bu süre içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yeni bir yasal düzenleme yapabileceği değerlendiriliyor.
Dijital deliller açısından önemli sonuçlar doğurabilir
Hukuk çevreleri, kararın özellikle dijital delil toplama süreçleri açısından önemli etkiler yaratabileceğini belirtiyor.
Ceza soruşturmalarında bilgisayar, telefon, veri depolama cihazları ve dijital kayıtlar üzerinde yapılacak arama ve el koyma işlemlerinin bundan sonraki süreçte daha ayrıntılı yasal çerçeveye ihtiyaç duyabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, kararın hem bireysel hakların korunması hem de ceza soruşturmalarının etkinliği açısından yeni tartışmaları beraberinde getirebileceğini değerlendiriyor.