Son iki yılda yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği arsa ve tarla piyasasında tablo hızla değişti. Bir dönem düşük faiz ortamıyla değerini katlayan toprak yatırımı, son bir yılda enflasyon karşısında gücünü kaybetti. Endeksa’nın güncel verileri, Türkiye genelinde 81 ilin 70’inde fiyat artışlarının enflasyonun altında kaldığını gösteriyor. TL bazında gerilemenin görüldüğü tek il ise Bartın oldu. Böylece arsa ve tarla, uzun süre sonra ilk kez geniş ölçekte reel kayıp yazan yatırım alanlarından biri haline geldi.
Yatırımcılar açısından bu tablo, özellikle 2021–2023 arasında yaşanan hızlı prim döneminin artık geride kaldığını işaret ediyor. Toprak fiyatlarının enflasyonun bile altında kalması, piyasadaki kırılmayı daha belirgin hale getirdi.
Arsa ve tarla fiyatları reel anlamda değer kaybetti
Endeksa raporuna göre konut imarlı arsalarda yıllık fiyat artışı yüzde 19,94 oldu. Aynı dönemde tarla vasfındaki araziler yüzde 17,28 değer kazandı. Ancak Türkiye’de yıllık enflasyonun yüzde 30’un üzerinde seyrettiği düşünülürse, arsa ve tarla yatırımında gerçek kazanç değil, reel kayıp söz konusu.
Fiyatların sadece reel değil, nominal bazda da gerilediği ölçüldü. İmarlı arsalarda yüzde 10, tarlalarda ise yüzde 12 değer kaybı yaşandı. Bu düşüş, bazı bölgelerde talebin belirgin biçimde zayıfladığını ortaya koyuyor.
Uzmanlar, fiyatların gerilemesinde yüksek faiz politikası, kredi imkanlarının daralması, yatırım amaçlı alımların yavaşlaması ve özellikle kırsal bölgelerde talep düşüşü gibi faktörlerin etkili olduğunu değerlendiriyor.
Türkiye genelinde 70 il enflasyonun gerisinde kaldı
Türkiye’nin dört bir yanında fiyatların enflasyonu yakalayamaması, arsa ve tarla yatırımının artık daha seçici ve yerelleşmiş bir kazanç alanına dönüştüğünü gösteriyor. Fiyatların sadece 11 ilde enflasyonu geçebilmesi, yatırımcı ilgisinin belli bölgelere sıkıştığını ortaya koyuyor.
Bazı illerde fiyat artışları yüzde 1–6 aralığında kaldı. Bu artışların yıllık enflasyon yanında anlamlı bir getiri oluşturmadığı belirtiliyor. Gayrimenkul danışmanları, özellikle yatırım amaçlı küçük ölçekli arazi alımlarının son dönemde belirgin şekilde yavaşladığını ifade ediyor.
Bartın fiyatı düşen tek il oldu
Arsa ve tarla fiyatlarının TL bazında düştüğü tek il Bartın olarak kayıtlara geçti. Kentte fiyatlar yüzde 5,5 geriledi. Uzmanlar, Bartın’daki düşüşü hem talep zayıflığına hem de bölgedeki yeni imar beklentilerinin zayıflamasına bağlıyor.
Bartın’ı yüzde 1 artışla Artvin izledi. Fiyat artış oranlarının en düşük olduğu iller arasında Kilis (yüzde 4,1), Bingöl (yüzde 5,6) ve Eskişehir (yüzde 5,7) yer aldı. Bu düşük oranlar bile enflasyon karşısında ciddi reel kayıp anlamına geliyor.
Diyarbakır zirvede: Yüzde 66,1 artış
Türkiye genelinde arsa ve tarla değerlerinin en çok arttığı il Diyarbakır oldu. Kentte yıllık fiyat artışı yüzde 66,1’e ulaştı. Bu oran, Türkiye genelinin yaklaşık üç katı olarak dikkat çekti. Diyarbakır’da son dönemde artan kentsel genişleme, ticari alan talebi ve nüfus hareketliliği fiyat artışının başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.
Diyarbakır’ın ardından fiyatların en hızlı yükseldiği iller şöyle sıralandı:
• Şırnak: yüzde 64
• Rize: yüzde 55,2
• Ağrı: yüzde 51,6
• Bitlis: yüzde 51,1
Bu illerdeki yüksek artış, bölgesel yatırım talepleri ve bazı yerlerde belediye imar süreçlerine yönelik beklentilerin güçlenmesiyle açıklanıyor.
Toprak fiyatlarının birbirinden bu kadar farklı seyretmesi, yatırımcıların artık her ilde aynı kazancı beklemesinin doğru olmadığını gösteriyor. Piyasa, güçlü ve zayıf bölgeler arasında net bir ayrışmaya geçmiş durumda.
Bu tablo, arsa ve tarla yatırımının yeniden hesap yapılması gereken bir dönemine girildiğini açıkça gösteriyor.