Merkezi yönetim bütçesinin temmuz ayında 378,1 milyar lira açık vermesinin ardından bütçe dengelerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan TEPAV Merkez Direktörü Prof. Dr. H. Hakan Yılmaz, eşel mobil sistemi nedeniyle ÖTV ve KDV gelirlerinde yıl genelinde 480-500 milyar liralık kayıp oluşabileceğini söyledi. Yılmaz, Ocak-Temmuz döneminde bütçe açığının yüzde 30 arttığına dikkat çekerek Eylül ayında açıklanacak Orta Vadeli Program'ın maliye politikası açısından kritik önem taşıdığını belirtti.
Bloomberg HT'ye konuk olan Yılmaz, yalnızca aylık bütçe gerçekleşmelerine değil, yılın ilk yedi aylık kümülatif görünümüne de bakılması gerektiğini ifade etti. Ekonomik aktivite ve iç talebin seyrinin önümüzdeki dönemde vergi tahsilatı ve dolayısıyla bütçe performansı üzerinde belirleyici olacağını kaydetti.
Vergi tahsilatındaki zayıflama mali alanı daraltabilir
Yılmaz, yılın kalan bölümünde vergi tahsilatında yaşanabilecek gerilemenin kamunun kullanabileceği mali alanı daha da sınırlayabileceğini söyledi. Bütçe üzerindeki baskının yalnızca kamu harcamalarındaki artıştan değil, bazı vergi gelirlerinden vazgeçilmesinden de kaynaklandığını ifade etti.
Enflasyonla mücadelede para ve maliye politikalarının eşgüdümlü biçimde uygulanması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, fiyatlama davranışlarının bozulduğu bir ortamda maliye politikasının yeterli desteği sağlayamamasının önemli bir sorun oluşturduğuna işaret etti. Vergi gelirlerindeki zayıflamanın, ekonomi yönetiminin fiyat istikrarını desteklemek amacıyla kullanabileceği mali araçların alanını daraltabileceğini belirtti.
Eşel mobil nedeniyle 480-500 milyar liralık gelir kaybı öngörülüyor
Akaryakıt fiyatlarındaki artışların tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla kullanılan eşel mobil sisteminin bütçe üzerindeki etkisine değinen Yılmaz, ÖTV ve KDV gelirlerinden vazgeçilmesinin yıl genelinde 480-500 milyar liraya ulaşabilecek bir maliyet oluşturacağını öngördü.
Akaryakıtta uygulanan kademeli ÖTV mekanizmasının tüketici fiyatlarındaki yükselişi sınırlayıcı etkisi bulunduğunu belirten Yılmaz, bunun karşılığında kamu gelirlerinde önemli miktarda kayıp meydana geldiğini söyledi. Bu nedenle sistemin enflasyon üzerindeki etkisi ile bütçe gelirlerine maliyetinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
SGK düzenlemesinin bütçeye etkisi 200 milyar lira
Sosyal Güvenlik Kurumu'na yapılan devlet katkısındaki değişikliği de değerlendiren Yılmaz, devlet katkısının kaldırılmasının merkezi yönetim bütçesinde yaklaşık 200 milyar liralık iyileşme sağladığını söyledi. Bu gelişmenin bütçe dengesini destekleyen unsurlardan biri olduğunu kaydetti.
Yılmaz, söz konusu iyileşmenin tek başına bütçe üzerindeki baskıları ortadan kaldırmayacağını belirterek vergi gelirlerinde yaşanabilecek kayıplar ile kamunun artan finansman ihtiyacının birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Bütçenin yıl sonundaki görünümünde gelir performansının önemli rol oynayacağını ifade etti.
Gözler Eylül ayında açıklanacak OVP'de
Yılmaz'a göre bütçenin yılın kalan dönemindeki seyri açısından Eylül ayında açıklanacak Orta Vadeli Program önemli bir gösterge olacak. Mevcut ekonomik koşullarda OVP'nin bütçe ve maliye politikası açısından geçmiş dönemlere kıyasla daha kritik bir politika belgesi haline geldiğini söyledi.
Programda bütçe hedefleri, vergi gelirlerine ilişkin varsayımlar ve maliye politikasının enflasyonla mücadeleye vereceği desteğin yakından izleneceğini belirten Yılmaz, yılın geri kalanına ilişkin ekonomi politikalarının çerçevesinin OVP ile daha net ortaya çıkacağını kaydetti.