Kurye Hakları Derneği’nin yayımladığı 2025 Moto Kurye Ölümleri Raporu, Türkiye’de hızla büyüyen moto kurye sektörünün ağır insani bedelini ortaya koydu. Derneğin derlediği bilgilere göre, 2025 yılı boyunca en az 44 moto kurye iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. Resmî bir veri tabanının bulunmaması nedeniyle bu sayının “asgari” olduğu özellikle vurgulandı.
Ölenlerin çoğu genç, 4’ü çocuk
Rapora göre yaşamını yitiren kuryelerin yüzde 61’i 18–28 yaş aralığındaki gençlerden oluşuyor; bu da 27 gencin hayatını kaybettiği anlamına geliyor. Daha çarpıcı tablo ise çocuk işçiliği başlığında ortaya çıktı. 2025’te 18 yaş altındaki 4 çocuk kurye, çalışırken hayatını kaybetti.
Dernek, bu verilerin sektördeki denetimsizliğin kronikleştiğine işaret ettiğini ve çocuk işçiliğine karşı etkin önlemlerin aciliyetini gösterdiğini belirtti.
İstanbul ilk sırada, İzmir yükselişte
İllere göre dağılımda İstanbul 13 ölümle ilk sırada yer aldı. İzmir ise 7 kayıpla ikinci sıraya yükseldi. Raporda İzmir’deki artışa özel dikkat çekilerek, riskin yalnızca birkaç büyük merkezle sınırlı olmadığı, toplam 18 ilde moto kurye ölümü tespit edildiği kaydedildi.
İş baskısı yapısal etken
Ölümler çalışma biçimine göre neredeyse eşit dağıldı. Hayatını kaybeden kuryelerin yarısı platform şirketlerinde, diğer yarısı ise restoranlar ve yerel işletmelerde çalışıyordu. Platform bazında ölümler; Yemeksepeti, Trendyol, Fiyuu, Vigo ve Migros (Paket Taksi) gibi şirketlerde yoğunlaştı.
Raporda; alkollü sürücü çarpması, kapı açılması, arkadan çarpma ve trafik ihlalleri gibi nedenlerle yaşanan ölümlerin “kaza” olarak nitelendirilemeyeceği vurgulandı. Uzun çalışma saatleri, hız baskısı, güvencesiz istihdam ve yetersiz ekipman kullanımının iş cinayetlerinin temel nedenleri olduğu belirtildi.
Meslek hastalıkları riski büyüyor
Rapor, 2025’te meslek hastalıkları riskine de ayrı bir başlık açtı. Sürekli titreşim, ağır yük taşıma, egzoz dumanı ve olumsuz hava koşullarının; bel-boyun fıtığı, solunum yolu hastalıkları ve kronik ağrılar gibi sorunlara yol açtığı ifade edildi.
Özellikle “esnaf kurye” modeliyle çalışanların Bağ-Kur statüsü nedeniyle meslek hastalığı tanısı almakta ciddi engellerle karşılaştığı kaydedildi.
Resmî veri ve düzenleme çağrısı
Kurye Hakları Derneği raporun sonunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu’na resmî veri paylaşımı çağrısı yaptı. Ayrıca;
Moto kuryeliğin “çok tehlikeli meslekler” sınıfına alınması,
Çocuk işçiliğine karşı etkin ve sürekli denetim,
Platform şirketlerinin kurye sayıları ve kaza verilerini kamuoyuna açıklaması
taleplerini yineledi.
Derneğe göre bu adımlar atılmadıkça, sektördeki can kayıplarının önüne geçilmesi mümkün görünmüyor.