Türkiye’de ağustos ayının ilk günleriyle birlikte sıcaklıkların yeniden yükselmesi bekleniyor. İTÜ İklim Bilimci Prof. Dr. Hüseyin Toros, çarşamba gününden itibaren hava sıcaklıklarının ülke genelinde mevsim normallerinin üzerine çıkacağını, Güneydoğu Anadolu’da 40 derecenin aşılacağını, İstanbul’da ise yüksek nemin etkili olacağını açıkladı.
Eyyam-ı bahur resmi bir meteorolojik dönem değil
İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, halk arasında eyyam-ı bahur olarak bilinen döneme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Toros, kavramın yılın en sıcak günlerini ifade ettiğini ancak meteorolojide kesin tarihlerle tanımlanmış resmi bir hava olayı olmadığını söyledi.
Bazı takvimlerde eyyam-ı bahur döneminin 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında ise 1-8 Ağustos tarihleri arasında gösterildiğini belirten Toros, sıcaklıkların her yıl aynı tarihlerde ve aynı şiddette görülmesinin beklenemeyeceğini ifade etti.
Çarşambadan itibaren sıcaklıklar yükselecek
Atmosferik tahmin modellerinin ağustosun ilk günlerinde Türkiye’nin büyük bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkacağını gösterdiğini aktaran Toros, sıcak hava dalgasının bölgelere göre farklı etkiler oluşturacağını kaydetti.
Türkiye’nin doğu kesimlerinin Arap Yarımadası, batı bölgelerinin ise Afrika üzerinden gelen sıcak hava kütlelerinin etkisine gireceğini belirten Toros, çarşamba gününden itibaren sıcaklıkların ülke genelinde normal değerlerin üzerine çıkmasının beklendiğini söyledi.
Güneydoğu’da 40 derece aşılacak
Sıcak hava dalgasının en belirgin etkisinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde görülmesi bekleniyor. Bölgede hava sıcaklıklarının 40 derecenin üzerine çıkacağı, bazı yerlerde daha yüksek değerlerin ölçülebileceği öngörülüyor.
Toros, Güneydoğu Anadolu’da temel riskin doğrudan yüksek hava sıcaklığı olduğunu belirtti. Uzun süre güneş altında kalan kişilerde sıcak çarpması, sıvı kaybı ve buna bağlı sağlık sorunlarının yaşanabileceğine dikkat çekti.
İstanbul’da yüksek nem bunaltacak
İstanbul ve Marmara Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde ise termometre değerlerinden çok nem oranının etkili olması bekleniyor. Yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklığın ölçülen hava sıcaklığının üzerine çıkabileceği ifade edildi.
İstanbul’da 3 Ağustos Pazartesi günü hava sıcaklığının 30, 4 Ağustos Salı günü ise 32 dereceye ulaşmasının beklendiğini belirten Toros, nemin de etkisiyle kentte bunaltıcı hava koşullarının oluşabileceğini söyledi.
Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 1,7 derece arttı
Toros, kısa süreli sıcak hava dalgalarıyla uzun dönemli iklim değişikliğinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Tek bir sıcak dönemin doğrudan iklim değişikliğinin kanıtı sayılamayacağını ancak uzun yıllara ait ölçümlerin Türkiye’de belirgin bir ısınma eğilimi bulunduğunu gösterdiğini belirtti.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 249 istasyondan elde ettiği verilere göre Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 1970-1980 döneminde 12,7 derece olarak ölçüldü. Bu değer 2014-2025 döneminde 14,4 dereceye yükselirken iki dönem arasındaki artış yaklaşık 1,7 derece oldu.
En sıcak yıl 2024 olarak kayıtlara geçti
Türkiye’nin ölçümlerdeki en sıcak yılı, 15,3 derecelik ortalamayla 2024 oldu. En düşük yıllık ortalama sıcaklık ise 11,4 dereceyle 1992 yılında kaydedildi.
Uzun dönemli verilerin sıcaklıklarda doğrusal bir artışa işaret ettiğini belirten Toros, sıcak hava dalgalarının gelecekte daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli yaşanabileceğini dile getirdi. Bu durumun tarım, su kaynakları, kent yaşamı ve enerji tüketimi üzerinde önemli sonuçlar oluşturabileceğini ifade etti.
Şehir ısı adası etkisine dikkat çekildi
Büyükşehirlerde beton ve asfalt yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısıyı gece saatlerinde atmosfere geri vermesi, kent merkezlerinin kırsal alanlara göre daha sıcak kalmasına neden oluyor. Bu durum meteorolojide şehir ısı adası olarak adlandırılıyor.
Toros, şehirlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme çalışmalarının yaygınlaştırılması ve ısı birikimini azaltan şehir planlama uygulamalarına öncelik verilmesi gerektiğini söyledi.
11.00 ile 16.00 arasında dışarı çıkılmamalı
Yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayanlar ve kronik hastalığı bulunan kişilerin sıcak havalarda daha yüksek risk altında olduğu belirtildi. Özellikle kalp-damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişilerin sıcaklıkların en yüksek olduğu saatlerde dikkatli olması gerektiği vurgulandı.
Vatandaşların 11.00 ile 16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça açık alanda uzun süre kalmaması, bol su tüketmesi ve açık renkli, hava geçirgen kıyafetler tercih etmesi önerildi. Fiziksel aktivitelerin ise sabah erken saatlere veya akşam serinliğine bırakılması gerektiği bildirildi.