Yeni iş sözü verilerek mevcut işinden ayrılan çalışanlarla ilgili uzun süredir tartışılan hukuki boşluk, Yargıtay’ın verdiği dikkat çekici kararla yeniden gündeme geldi. Yüksek mahkeme, işe alım vaadiyle çalışanı istifaya yönlendiren ancak daha sonra geri adım atan işverenin tazminat ödemesi gerektiğine hükmetti.
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığına göre karar, iş görüşmeleri sürecinde verilen güvenin de hukuki sorumluluk doğurabileceğini ortaya koydu. Kararla birlikte işçinin uğradığı maddi kayıpların faiziyle birlikte tahsil edilmesinin önü açıldı.
İş değişikliği süreci mahkemeye taşındı
Olayda bir dış ticaret uzmanı, yeni bir şirketle ön protokol imzaladıktan sonra mevcut işinden istifa etti. Ancak işe giriş sürecinin tamamlanabilmesi için gerekli harç ve resmi işlemleri yerine getirmesi gereken işverenin bu adımları atmaması üzerine çalışan işsiz kaldı.
İlk derece iş mahkemesi, resmi iş sözleşmesi yürürlüğe girmediği gerekçesiyle davayı reddetti. Mahkeme, ortada başlamış bir iş ilişkisi bulunmadığını ve bu nedenle fesih hükümlerinin uygulanamayacağını değerlendirdi.
Dosyanın temyize taşınmasının ardından ise süreç tamamen farklı bir boyut kazandı.
Yargıtay ‘güven sorumluluğu’ vurgusu yaptı
Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenin çalışan üzerinde güçlü bir güven oluşturduğunu belirterek “Sözleşme Öncesi Sorumluluk” ilkesine dikkat çekti.
Hukuk literatüründe “Culpa in Contrahendo” olarak bilinen bu yaklaşım kapsamında, tarafların resmi sözleşme imzalanmadan önce de dürüst davranma yükümlülüğü taşıdığı vurgulandı.
Kararda, işverenin işe alım yönünde açık irade ortaya koyduğu ve çalışanın da bu güvene dayanarak mevcut işini bıraktığı belirtildi. Bu nedenle işverenin sonradan süreci tek taraflı durdurmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğu ifade edildi.
Maddi kayıpların tamamı tazmin edilecek
Kararı onayan Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, işçinin uğradığı maddi zararların tazmin edilmesine hükmetti.
Buna göre çalışanın eski işinden ayrılması nedeniyle kaybettiği kıdem tazminatı ile işsiz kaldığı dönemde yaşadığı gelir kaybı, işverenden faiziyle birlikte tahsil edilecek.
Karar, özellikle işe alım süreçlerinde verilen sözlerin ve ön anlaşmaların hukuki sonuç doğurabileceğini ortaya koyması açısından emsal nitelikte değerlendiriliyor.
Kararda üç temel ilkeye dikkat çekildi
Yargıtay kararında, iş görüşmesi ve işe alım süreçlerinde tarafların dikkat etmesi gereken üç temel hukuki ilkenin altı çizildi.
Bunlardan ilki “dürüstlük kuralı” oldu. Mahkemeye göre taraflar, resmi iş sözleşmesi imzalanmasa bile görüşmeler başladığı andan itibaren birbirlerine karşı dürüst davranmak zorunda.
İkinci ilke ise “güvenin korunması” olarak öne çıktı. Bir çalışanın mevcut işinden ayrılmasına neden olacak düzeyde güven veren tarafın, bu süreçten keyfi biçimde vazgeçemeyeceği belirtildi.
Üçüncü başlıkta ise “zararın tazmini” ilkesi yer aldı. Kararda, iş ilişkisinin fiilen başlamamış olmasının, kusurlu davranış nedeniyle ortaya çıkan maddi kayıpların tazmin edilmesine engel olmadığı vurgulandı.