Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, satış hedeflerine bağlı olarak değişken tutarlarda ödenen primlerin de kıdem tazminatı hesabında dikkate alınması gerektiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, çalışanın her ay aynı miktarda prim almamasının veya yalnızca belirli dönemlerde prime hak kazanmasının, bu ödemenin giydirilmiş ücret dışında bırakılması için yeterli olmadığına karar verdi.
Uyuşmazlık fazla mesai ve kıdem tazminatıyla başladı
Davaya konu olayda işçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırların üzerine çıktığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle ilave çalışma yaptığını belirterek iş sözleşmesini feshetti. Çalışan, kıdem tazminatı ile ödenmediğini ileri sürdüğü fazla çalışma ücretlerinin tahsili için İş Mahkemesine başvurdu.
İşçi ayrıca satış hedeflerinin keyfi biçimde belirlendiğini, prim almasının engellendiğini ve işyerinde eşit davranma ilkesine aykırı uygulamalar bulunduğunu öne sürdü. Üstleri tarafından ağır işler verildiğini, performansına ilişkin ağır ithamlara maruz kaldığını ve psikolojik taciz niteliğinde davranışlarla karşılaştığını da iddia etti.
İşçi maaşın yanında satış primi alıyordu
Davacı, işyerinde takım lideri olarak görev yaptığını ve temel ücretine ek olarak gerçekleştirdiği satış miktarına göre prim aldığını bildirdi. Yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan da yararlandığını belirtti.
İşveren ise çalışanın haklı bir neden olmadan istifa ettiğini savundu. Tüm işçilik alacaklarının ödendiğini, satış primlerinin hedeflere bağlı olduğunu ve çalışanın bazı dönemlerde hedeflerini gerçekleştiremediğini ileri sürerek davanın reddini istedi.
19,5 saatlik fazla mesai ödenmediği belirlendi
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde bu kayıtları esas aldı. Yapılan inceleme sonucunda çalışanın 19,5 saatlik fazla çalışma ücretinin ödenmediği tespit edildi.
Kayıt bulunmayan dönemler için ise tanık anlatımları ve işçinin talepleri dikkate alındı. Mahkeme, fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunmasını haklı fesih nedeni kabul ederek kıdem tazminatı ve fazla çalışma taleplerini kısmen kabul etti.
Primler önce tazminat hesabı dışında bırakıldı
İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, çalışanın ödenmemiş fazla mesai alacağının bulunduğu ve iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği yönündeki değerlendirmeyi yerinde buldu.
Ancak bordrolarda “ÇPS Bonus” adıyla gösterilen primlerin sürekli olmadığı sonucuna varıldı. Bu nedenle prim ödemeleri kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesabına dahil edilmedi.
Yargıtay değişken primler için farklı değerlendirme yaptı
Davacı işçinin temyiz başvurusu üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne geldi. Daire, kıdem tazminatına esas ücretin belirlenmesinde yalnızca temel maaşın değil, çalışana düzenli olarak sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Kararda yakacak, giyecek, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi menfaatlerin yanı sıra işveren tarafından karşılanan özel sağlık veya hayat sigortası primlerinin de giydirilmiş ücret kapsamında değerlendirilebileceği hatırlatıldı.
Her ay aynı primin ödenmesi şart değil
Yargıtay, satış miktarı, performans veya farklı verilere göre hesaplanan primlerin tutarının dönemden döneme değişmesinin kıdem tazminatı hesabına dahil edilmesine engel olmadığına dikkat çekti. Ödemenin niteliği ve iş ilişkisi içerisindeki devamlılığının esas alınması gerektiği belirtildi.
Somut olayda da çalışanın belirli satış hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde prim aldığı, bu durumun işçi ve işveren beyanları, tanık anlatımları ile bordro kayıtlarından anlaşıldığı kaydedildi. Böylece primlerin yalnızca tutarlarının değişken olması nedeniyle tazminat hesabının dışında bırakılamayacağı sonucuna varıldı.
Son bir yıllık primlerin ortalaması alınacak
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücret hesaplanırken çalışanın son bir yılda aldığı primlerin dikkate alınması gerektiğine hükmetti. Buna göre bir yıllık dönemde ödenen primlerin aylık ortalaması hesaplanarak işçinin ücretine eklenecek.
Bölge Adliye Mahkemesinin primleri kıdem tazminatı hesabının dışında bırakmasını hatalı bulan Yargıtay, kararın oy birliğiyle bozulmasına karar verdi. Karar, satış veya performans primi alan çalışanların kıdem tazminatı hesaplamalarında önemli bir emsal niteliği taşıyor.